Türk Mitolojisinde Kanatlı At “Tulpar”
20 Kas, 2017 12:26 tarihinde eklendi

Türk Mitolojisinde Kanatlı At “Tulpar”

Türk Mitolojisinde Kanatlı At “Tulpar”

Bugünkü konumuz Türklerdeki at tutkusu ve at sevgisi. Hepinizin bildiği gibi Türklerde at merakı ve sevgisi çok fazla ve başka bir önemi var. Öyle ki atı olan ve çok fazla at sahibi olan kişiler zengin olarak adlandırılır. Bir at sahibi öldüğü zaman at ile birlikte gömülüyor. Bunun nedeni de atlarının yeniden dünyaya geldiklerinde onlara yardımcı olacakları düşüncesi.

Türk Mitolojisinde, özellikle kurganlarda (kurganlar odalar şekilde yapılmış, üzerleri çakıl taşları ile kapatılan, mezarlardır. ) Araştırma yapıldığında, kişilerin atları ile gömüldükleri tespit edilmiştir. Ayrıca bu mezarların içinde balballar adı verilen küçük heykeller de bulunmaktadır. (Balballar ölen kişinin, savaşlar da öldürdüğü kişi sayısını belirleyen heykellerdir.)


At sevgisinin, önemli sebeplerinden birisi de, Türklerin inanmış olduğu dinlerin sonucunda, atların hep yanlarında olduğu bilinmekte. Özellikle bu dinler Zerdüştlük, Mani dini ve Budizm Türklerin mitolojisinde iz bırakan dinler. Ayrıca Tengricilik‘te tek tanrıya inanılan dinlerden birisi ve bunun Türklere katmış olduğu birçok şey ile birlikte at sevgisi, ata düşkünlük gibi şeyleri de katmıştır. Ayrıca kozmoloji çeşitlerinde görüldüğü üzre su unsuru önemlidir. Suatı yaratığı Gökten geldiği düşünülür.

Bu tür atlar efsaneleşmiş atlardır ve kanatlı oldukları düşünülmektedir. Türk mitolojisindeki evrelerden üç tanesi şöyledir. Üst dünya, (Gök) orta dünya, (Yer) ve alt dünya (yeraltı), yer altında sürüngenler ve karanlık korku olduğu düşünülür. Yer üstünde atlar, insanlar, bitkiler bulunduğu düşünülür. Gökyüzünde de ulaşılamayacak, kutsal olan şeylerin bulunduğu düşünülüyor. Bazen daha farklı dünyalardan farklı oluşumlardan varlıkların olduğu düşünülüyor. Türk mitolojisinde en önemli olan kanatlılardan biride, Tulpar atıdır. Tulpar’ın kanatlarının olduğu düşünüldüğünden dolayı gökyüzünden geldiğine, kutsal olduğuna inanılır. Üst dünyadan gelen varlıkların, kutsal olduğuna inanıldığı gibi Tulparın‘da üst dünyadan gelip, kutsal olduğu kanısına varmışlardır ve bundan dolayı atları, farklı şekillerde adlandırılırlar. Üst dünyadan gelen kanatlı atlar, orta dünyada bulunan Bozkır atları, alt dünyada ise yılan vücutlu olarak düşünürler.

Tulpar atlarının kanatlı olduğunu belirtmiştik ve kanatlı olduğu için bu atların gökyüzünden geldiğini düşünüp, üstün yetenekleri olduğu düşünülmekte ve kanatlarını gören birinin gördüğü anda kanatlarının gideceğini ve Tulpar‘ın farklı bir hayvana dönüşeceği inancına sahipler. Karahanlılar’ın, kırgızlar ile birlikte yaptıkları, savaşların sonucunda yazılan, Manas Destanı’nda, (tıpkı Oğuz Kağan Destanı’nda nasıl İslam’ı anlatıyorsa, Manas Destanı’nda da, İslam öncesi Türklerin yaşam şeklini anlatan bir kitabedir). Söz edilen Tulpar atlarının efsanevi bir hayvan olduğu düşüncesindeler. Tengricilik ve Türkler’ de atların çok fazla önemi olduğundan dolayı atlar, o dönemde yaşayan halka göre çok kutsal ve ulaşılması zor hayvanlardır. İnanışlarına göre, Tulpar atının sahibi öldüğü zaman onun her şekilde yardımcısı olacağına, atın kuyruğundan birazcık yakıldığı zaman, Tulpar’ın gelip sahibine yardımcı olacağı, onu koruyacağı düşüncesi vardır. Efsanevi özellikleri olan diğer bir hayvan ise, kutsal sayılan Samruk Kuşudur. Samruk kuşu aynı Tulpar da olduğu gibi yardıma ihtiyaç olduğunda, çağrıldığı zaman geleceği inancı vardır. İnanışa göre samruk kuşu, sahibinin kendini çağırması için tüyünden bir parça sahibine verir ve sahibi de yakarak onu çağır.



Altın Elbiseli Adam kurganı tarihten bugüne gelen önemli kurğanlardan birisidir. İnanışa göre çok zengin olan bir insanın altın kıyafeti olduğu ve bu kıyafetle gömülmüştür. Yukarıda yazıda da bahsettiğim gibi kurganlara yani mezarlara, insanlar özellikle devlet adamları ve önemli kişiler öldüklerinde, bu odalar halindeki mezarlara gömülürler ve gümrüklerinde de bütün eşyaları ve özellikle atları gömülürdü. MÖ. 5.yüzyıla ait olduğu düşünülen Altın Elbiseli Adam kurganında bulunan başlığında Tulpar’a ait motifler bulunmaktadır. Kazakistan‘da birçok yerde, Tulpar atına benzer heykeller vardır. Ayrıca Kazak kültüründe çok önemli olduğu için Tulpar Atı devlet armasında iki kanatlı, altın at vardır. İslamiyetten önceki, Türk inanışlarında bu tarz şeyler çok fazla görülmekte ve benimsenmek teydi. Ancak İslam inancı geldikten sonra, bu tarz şeylerin müslüman inancına ters düştüğü ve sadece hayal ürünü inanışlar olduğu bilinmekte.

 

Www.facebook.com/acikvenetinternet

Www.instagram.com/acikvnet

Www.twitter.com/acikve_net4c

Bir Cevap Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Doldurulması zorunlu alanlar işaretlendi *