Safran Nedir? Gerçek Safranı Ayırt Etme Yolları Nelerdir?

SAFRAN: Zambak, nergis ve çiğdem gibi soğanlı bir bitki türüdür. Safran‘ın bazı türleri sonbahar aylarında çiçek açar.  Bazıları ise  “erken bahar” adı verilen şubat, mart aylarında çiçeklenir.

Safran Baharatı Neden Pahalı?

Bilimsel olarak Crocus Sativus adı ile anılan bir safran türü baharat yapımında kullanılır. Baharat için yalnızca bu tür seçilir. Crocus Sativus adlı bu safran türünün dişi organları sonbahar aylarında toplanarak kurutulur. Yaklaşık olarak 100 ya da 130 bin çiçeğin dişi organlarının kurutulmasıyla ancak 1 kilogram safran elde edilir. Doğal olarak dünyanın en pahalı baharatlardan biri olmasının nedeni de budur.

Türkiyemizde 150’den fazla doğal olarak yetişen safran türü bulunur. Bunların çoğunu ise edremikler oluşturuyor. Lakin baharat olarak kullanılan Crocus Sativus türü kültür bitkilerinden üretiliyor.

Safranbolu İsmini Nereden Alıyor?

Safranbolu ismini safran bitkisinden alır. Bu bitkinin boyu ortalama 20-30 santimetredir.  Safran‘ın yaprakları koyu yeşil renkli ve iğne şeklindedir. İnce bir gövdenin üzerinde yer alan safran çiçekleri mor renkli olur. Çiçekler 6 adet renkli yaprağa sahiptir. Bu yaprakların boyu 2-3 cm’dir… Genişliği ise yaklaşık 1 cm civarındadır. Safran çiçeğinin 3 adet olan erkek organları sarı renge sahiptir. Baharat için safranın elde edildiği dişi organlar ise turuncu-kırmızımsı renkli olup iplik şeklindedir. Bu İplikler kuruduğunda çok kırılgan olurlar. Bu ipliklerin uç kısmı geniş ve genellikle 3 parçadır.

Safranı Önemli Kılan Nedir?

Safranın önemi, onun eşsiz aroması ve boyar özelliğidir…

Safran‘da, safrana rengini veren karotinoid ve crocin adı verilen renk maddeleri bulunur. Ayrıca safrana acılığını veren pikrocrocin adlı glikozit ile safranal adlı bir alkolid de bulunur.  Bilimsel olarak safranın sahtesini yapmak henüz mümkün değildir. Öyle ki çinliler bile bunu henüz başaramadılar… 🙂   Bu nedenle safran binlerce yıldır en değerli çiçeklerin başında gelmektedir.

Mitolojide Safran

Asırlardır süregelen söylentilere göre;  Zeus, safrandan yapılmış bir yatakta yatmaktaydı. Yine bir efsaneye göre Krokos yani safran, Tanrı Hermes’in yakın arkadaşıydı. Bir gün bu Tanrılar disk atma oyunu oynarken atılan disk yanlışlıkla Krokos‘a çarpar, Krokos ölür. Bu yüzden bu tanrılar,  Krokos’u güzel bir çiçeğe çevirerek onu ölümsüz yaparlar. Bu çiçek Safran çiçeğidir…

Girit’tedeki Konssos Sarayı’nın duvarlarında safran toplayan bir adam resmi bulunuyor. Burdan yola çıkarak safranın Minos uygarlığında da kutsal bir bitki olduğu düşünülüyor.

Eski Mısır’da safran çiçeğinin ilaç olarak kullanıldığı bilinmektedir. Mesela, günüöüze kadar gelöiş olan nadir tıbbi eserlerden  Ebers Papirüsünde, Luksor’un gizli bahçelerinde safran çiçeğini yetiştirdiğibi ve bunu bal, altında harmanlayarak kufi olarak bilinen ilaç yapıldığı yazıyor.

Roma’da üğünlerde yeni evlenen üst düzey çiftlerin başlarına safran atılarak taçlandırılırdı. Ayrıca şölenlerde şaraptan sarhoş olan Roma imparatorlarına ayılması için safran çayı ikram edilirdi. Safran, Ortaçağa baktığımızda birçok yerde tıbbi bir ilaç olarak kullanılmış. Mucize doktor olarak bilinen Roger Bacon’un yaşlandırmayı geciktirdiği için safranın bolca kullanılmasının tavsiye ediyor.


Safranın Taze Olduğu Nasıl Anlaşılır?

Tohumdan dikildiği zaman ilk çiçekleri 3 yıl sonra açan safranın bu zorlu yolculuğundan dolayı günüöüzde üreticiler tarafından pek tercih edilmiyor. 1 kilogram elde edilmesi içinde yaklaşık 10 hektarlık alana ihtiyaç duyuluyor. Bu nedenle raflarda safran yerine aspir yahut aynısefa adı verilen yabani çiçekler satılıyor. Bu türlerin rengi safranı andırsa da özelikleri çok farklı…

Gerçek safranı ayırt etmenin yolu şöyle;  Yarım çay kaşığı safran (yaklaşık 0,2 gram) 1 litre suyu çok kısa sürede sarı-kavuniçi renge boyayabililir. Safran adıyla satılan diğer çiçekler iae 1 litre suyu boyamak için onlarca gram koymak gerekir.

www.acikve.net
www.instagram.com/acikvnet
www.twitter.com/acikve_net
www.facebokk.com/acikvenetinternet


Bir cevap yazın