Kur'an-ı Kerim'i Tecvid ve Mahreç Kurallarına Göre Okuma

Kur'an-ı Kerim

"Harfleri bir araya getirip seslendirmek, okumak" mânasına gelen kur'ân kelimesi, genel kabulüne göre vahiy kaynaklı diğer kutsal kitapların temel kurallarını ve bilgilerini bir araya getirdiği, ihtiva ettiği için Hz. Peygamber'e gönderilen kitabın adı olmuştur.


Terim olarak yapılan tanımları, "Hz. Muhammed'e vahiy yolunda Arapça olarak indirilen; Allah'tan geldiği, ezberden ve yazılı olarak aynıyla intikal ettiği konusunda şüphe bulunmayan, müslümanca yaşamak isteyenler için hayat kılavuzu olan ilâhî kitap" şeklinde özetlemek mümkündür.

"Kur'an Allah (cc) tarafından Cebrail vasıtasıyla Hz. Muhammed s.a.v indirilen, tevatür yoluyla nakledilmiş, okunması ibadet olan Fatiha ile başlayan, nas suresi ile sona eren emir ve yasaklar bütünüdür."

Kur'an-ı Kerim = Furkan, Tenzil, Mubin, Şifa, Hüda, Zikir, Vahy, Kelamullah.

BismillahirRahmanirRahim

"Kur'an okunduğu zaman da hemen onu dinleyin ve susun, gerek ki Rahmete erdirilirsiniz. Hem de sabahleyin akşamları içinden tazarru ile (yalvararak, korkarak) gizlice ve kendin işiticek kadar bir sesle Rabbini zikret de gafillerden olma; zira Rabbinin yakınında olanlar, ibadetinden istikbar eylemezler (büyüklenmezler) , O'nu hep tesbih ederler, hem yalnız O'na secde ederler."

Araf : 204 - 206

"Ey insanlar! İşte size Rabbinizden bir öğüt ve gönüller derdine bir şifa ve mü'minler için bir hidayet ve rahmet geldi."

Yunus-57

Bir Hadis-i Şerif

"Sizin en hayırlınız Kur'an-ı Kerim'i öğrenen ve öğretendir."

(Buhârî, Fedailu'l-Kur'an, 21)

Kehf Suresi 109. ayetinde Rabbimiz buyuruyor ki;

De ki: " Eğer Rabbimin kelimeleri için deniz mürekkep olsaydı, muhakkak Rabbimin kelimeleri tükenmeden deniz tükenirdi; bir misli de yardımcı getirsek bile!"

Arapça Tecvid ve Mahreç Bilgileri

BismillahhirRahmanirRahim

"Kur'an-ı Kerim'i tertil ile oku"

Müzzemmil-4

Arapçada 28 harf vardır. Yazı sağdan sola doğru yazılır. Arapçadaki sesleri gösteren bu harfler, yalnız başlarına veya bir kelime içindeki yerlerinin başta, ortada, sonda olmasına göre değişik biçimlerde yazılır.

Harflerin 22'si, hem kendinden önceki hem de kendinden sonraki harfle, 6'sı ise yalnız kendinden önceki harfle birleşir, kendinden sonra gelen yâni solundaki harfle birleşmez.

Kur'an-ı Kerim'i Güzel Okuma

Harflerin Telâffuzu

1-  Elif      أَ     a   ➡ Mahreci ( çıktığı yer)

gırtlak köküdür. Hemze, ses telleri kapanıp şiddetle açılarak çıkarılan sert bir sestir.

İnce okunur.

2- Bê   ب      b   ➡ Dudaklar sıkılıp

çabucak açılarak çıkarılan bir sestir.

İnce okunur.

3- Tê    ت     t  ➡ Dil, üst dişlerin ucuna

yavaşça dokundurularak çıkarılan bir sestir. 

İnce okunur.

4- Sê    ث s ➡ Dilin, üst ve alt dişlerin

arasına  sokulmasıyla çıkarılan yumuşak, ıslıklı, peltek bir sestir.

İnce okunur.

5- Cîm  ج   c ➡ Bu ses, dilin üst dişlerin

az gerisinde damağa değdirmesiyle

çıkarılır.

İnce okunur.

6- Ha   ح     h ➡ Türkçemizde bu ses yoktur.

İnce okunur.

Boğaz tamamen açıkken ses telleri sıkıştırılarak gırtlaktan çıkarılır. Bu sesi mükemmel olarak çıkarmak zamanla, alışkanlıkla olur. Şehâdet parmağınızı gırtlağınıza hafifçe bastırınız, bu sedi çıkarmak için gayret ederken gırtlağınız kıpırdar ve yukarı doğru oynarsa, bu sesi doğru olarak çıkarıyorsunuz demektir.

7- Kha   خ   kh  ➡  Boğaz kırılarak çıkan

bir sestir.

Kalın okunur.

Bu ses çıkarılırken de gırtlak hafifçe oynar ve yukarı doğru hareket eder.

8- Dêl   د   d ➡  Dil üst dişlerin ucuna

değdirilerek sert bir solukla çıkarılan D sesidir.

İnce okunur.

9- Zêl     ذ   z ➡  Peltek bir sestir. Dil, üst

ve alt dişler arasına sıkıştırılarak şiddetle soluk verilirse bu ses çıkar; ذ  sesi  ث  sesinin sertidir.

İnce okunur.

10- Râ    ر    r  ➡ Türkçemizdeki R sesi

gibidir, ancak, türkçedeki R dilin, üst diş etlerine yaklaştırılmasıyla çıkarılır.

Duruma göre ince veya kalın okunur.

Arapçada bu ses çıkarılırken dil, damağa yakındır.

11-    ز    z  ➡ Dil ucunun iki alt ön dişlerinin uçlarına yani dişlere hafifçe sıkılarak çıkarılan Z sesidir.

İnce okunur.

12- Sîn  س  s ➡ Dil ucunun iki alt ön dişlerin uçlarının hemen alt kısmına yaklaştırmasıyla

çıkarılan ıslıklı, keskin S sesidir.

İnce okunur.

13- Şîn   ش  ş  ➡ Dil, üst diş etlerine belli

belirsiz dokundurularak dişler arasından

çıkarılan bir sestir.

İnce okunur.

14- Sâd  ص   s ➡ Dil ucunun iki alt ön dişlerin yarısının üst kısmına yaklaştırılmasıyla çıkan dolgun, tok bir sestir.

Sîn س  ile karıştırılmamalıdır. İkisi ayrı seslerdir.

Kalın okunur.

15- Dâd   ض  z ➡ Dil, sağ ve üst azı

dişlerin üzerine getirilerek çıkarılan,

çok kalın D ile kalın L veya  çok kalın Z arasında, tok, dolgun, kalın bir sestir. Bu harfin gösterdiği ses yalnız arapçada bulunduğu için, arapça'ya (zâd dili) de denir.

Kalın okunur.

16- Tâ   ط    t ➡ Dilin üst yüzü, damağa

yapıştırılır, dilin ucu, üst dişlerin iç tarafına bastırılıp kaldırılırsa bu ses çıkar, kalın dolgun bir T sesidir. Bu ses dâd ض  veya tê  ت  sesiyle  karıştırılmamalıdır, tamamen ayrı bir sestir.

Kalın okunur.

17- Zâ   ظ    z ➡ Dilin üst yüzü damağa

yapıştırılır, dilin ucu üst dişlerin iç tarafına iyice yaklaştırılır, soluk verilirse, çıkan vızıltılı, kalın ses  ظ  harfinin gösterdiği sestir.

Kalın okunur.

18- Ayn ع   'a ➡ Ses telleri sıkıştırılarak

gırtlaktan çıkarılan bir sestir. Şehâdet parmağı gırtlak üzerine konur, 'ayn sesi çıkarılırken parmak kıpırdayıp yukarı doğru hareket ederse, çıkan ses doğrudur. ع  sesini, hemze sesiyle karıştırmamaktan kaçınmak gerekir.

İnce okunur.

19-  Gayn  غ   g ➡ Dil kökü damağa

doğru yaklaştırılarak, dilin ucu da yumuşak damağa yapıştırılarak dilin kökünden ve altından çıkarılan, tok, dolgun bir GA sesidir. Bu ses çıkarılırken gırtlak titrer ve hafifçe hareket eder. Türkçedeki G harfinin verdiği sesle karıştırılmamalıdır.

Kalın okunur.

20- Fê   ف   f ➡ Üst dişlerin alt dudağa

hafifçe değdirilmesiyle çıkan F sesidir.

İnce okunur.

21- Kâf  ق   k(q) Dil kökünden çıkarılan çok kalın, son derece tok bir KA sesidir. Burada dikkat edilnedi gereken husus, KA sesini kalın çıkarmak isterken GA sesi çıkarmamaktır.
Yâni, ق sesini GA olarak okumak yanlıştır. Bu yanlışa düşmekten, başlangıçtan itibaren sakınmak gerekir.

Kalın okunur.

22- Kêf  ك   k ➡ Dil ortası ile yumuşak

damaktan çıkarılan bu ses,

Türkçemizdeki KE sesinden biraz daha kalındır.

İnce okunur.

23- Lâm  ل   l  ➡ Türkçedeki L sesi gibidir.

İnce okunur.

24- Mîm  م   m ➡ Dudaklar kapatılır,

genizden ses verilir, dudaklar açılınca

çıkan ses م dir.

İnce okunur.

25- Nûn  ن   n ➡ Dil üst dişlerin diplerine

dokunurken genizden gelen N sesidir.

İnce okunur.

26- Wâw   و   w ➡ Dudaklar yuvarlaklaştırılıp kalın bir W sesi  (V değil) çıkarılır; bu, arapçadaki و harfinin gösterdiği sestir.

İnce okunur.

27-    ه   h ➡ Ses yolu açıkken

göğüsten gelip gırtlaktan çıkarılan  H

sesidir.

İnce okunur.

28- Yâ   ي   y ➡ Yumuşak damaktan

çıkarılan Y sesidir.

İnce okunur.

İnce ve Kalın Okunan Harfler

Kuran arap alfabesibdeki harfler ince ve kalın olmak üzere ikiye ayrılır. Özellikleri itibariyle ve bulunmuş oldukları ayette yer alan cümlelere göre harfler ince ve kalın okunmaktadır.

Kalın Okunan Harfler

Kalın okunan harfler yedi (7) adettir.

Bu Harfler:

خ   ص   ض   ط    ظ   غ   ق 

İnce Okunan Harfler

İnce okunan harfler bulundukları ayetteki cümlelere ve kelimelere, harekelere göre ince okunur.

İnce okunan harfler yirmi (20) adettir.

Bu Harfler:

ا   ب   ت  ت ث ج  ح  د  ذ س

ش  ع  ف ك  م  ن و  ه  لا ي

 

Arapçadaki sesler, boğazdan başlayıp biten mahreçlerine ( çıkış yerlerinegöre şöyle de  sıralanmaktadır; sağdan sola;

أَ  ه  ع  ح   غ   خ  ك  ج  ش  ي ض  ل  ن  ر ط

د ذ  ث ف و

 

Tenbih 1 :  لا  Lâmelif ayrı bir ses değildir, lâm ile elifin birleşmesiyle meydana gelir.

Tenbih 2 : Her dil, telâffuz ( fonetik), biçimbilgisi ( sarf-morfoloji) ve sözdizimi ( nahv-sentaks) olmak üzere,  3 bölümde incelenir. Arapçanın doğru olarak telâffuzu, sarf ve nahv kadar önemli olduğundan, daha harfleri öğrenirken doğru telâffuzu öğrenmek gerekir.

Harf, mûsikîdeki nota gibidir. Nota, nasıl belli bir sesi gösterirse, harf de, belli, tek, diğer harflerden ayrı bir sesi gösterir.

Mahreç Nedir?

Mahreç : Kur'an-ı Kerim'de yer alan harflerin uygun olan yerden çıkmasına denir.

Sahih ve kuvvetli görüşe göre hareci hurf ( harflerin mahreçli) on yedidir.

Kur'an-ı Kerim alfabesinde bulunan 28 harf 17 mahrece tahsim edilmiştir.

Kur'an-ı Kerim 10 ayrı kıraatta okunur.

Ülkemizde ise genelde Asım kıraatı ile okunmaktadır.

Arap Alfabesi

Arap alfabesinde mecvut olan 28 harf, boğaz, dil, dudak, geniz ve boğaz ile ağız boşluğu gibi beş azadan çıkarak okunur. Her bir harfin çıkış için yeri de sesi de birbirinden farklı şekilde okunur. Harflerin seslerini güzel bir şekilde okumak için harfin hangi azadan çıktığını bilerek okumakla gerçekleşir.

Tecvid Bilgileri

Kur'an-ı Kerim'i mahreç kurallarına göre okumaya tecvid bilgisi denir.

Kur'an-ı Kerim'i okuyan her kişi tecvid ve mahreç kuralları bilgilerini öğrenerek doğru ve düzgün bir şekilde okumalıdır.

Tecvid Hz. Peygamber s.a.v efendimizden öğrendiğimiz biçimde okuyamayı sağlayan bir ilim dalıdır.

Kur'an-ı Kerim'i bir bütün içinde güzel ve düzgün bir biçimde okuyarak telaffuz etmek gerekir. Bu da tecvid ve mahreç kurallarını öğrenip, uygulayarak okumakla gerçekleşmektedir.

Tecvid ne demektir:  Lugattaki anlamı İyi ve güzel  söylemeye tecvid denir.

Istılahta ise harflerin çıktığı yerine ve sıfatlarına uyularak Kur'an-ı Kerim'i doğru ve hatasız olarak okumaya tecvid denir.

Arap harflerinin azalardaki çıkış noktalarına göre sıfatlarına uygun bir biçimde Kur'an'ı Kerim'i doğru düzgün okuma alışkanlığını kazandığımız bir ilim dalıdır.

Tecvidli Okuma Konusu :  Tecvid ilmi genel manayla, Kur'an-ı Kerim'i yazılmış olduğu harfler ve bu harflerlerde yazılmış olan Kur'an kelimelerinden oluşur.

Tecvid ilmi harfleri azalardan, çıktığı yerlerden ve sıfatlarından bahsetmektedir.

Tecvidin Amacı Nedir: Tecvid ilminin tek amacı Kur'an-ı Kerim'i düzgün bir şekilde öğrenerek okumaktır.

Hz. Peygamber (s.a.v) efendimizden öğrendiğimiz biçimde Kur 'an-ı Kerim'in lafızlarına göre okuyup anlamayı sağlar.

Allah'u Teâla Kur'an-ı Kerim'i nasıl okunması gerektiğini buyuran ayetler mevcutturTecvid kurallarını öğrenip düzgün bir biçimde okumakla yüce Allah'ın emrini yerine getirmiş oluruz.

Allah azze ve celle buyurmuştur ki;

" Kur'an-ı Kerim'i tertil ile oku"

Müzzemmil-4

Buradaki mânâ ise, Kur'an-ı Kerim'i "tecvid ile okumak" yani ağır ağır doğru, düzgün, hatasız ve güzelce anlayarak okumaktır. Tertil ise;

"Tertil, harfleri güzelleştirmek ve duruş yerlerine vakıf olmaktır."

Arapça Rakamlar

Kur'an-ı Kerim'de istenilen sayfayı bulmak ve ayet numaralarını tespit etmek için Arapça rakamları bilmek gerekmektedir.

Tek basamaklı rakamlar
(Sıfır ile dokuz arasında olanlar) şöyledir:

Arapça Rakam

٠     ١    ٢    ٣     ٤    ٥      ٦     ٧      ٨       ٩

Türkçe Rakam

0    1     2     3      4     5     6    7    8    9

Birden çok basamaklı sayıların yazılışı ve okunuşu soldan sağa doğrudur.

Meselâ;

10 sayısı - ١٠

123 sayısı١٢٣

Arapça Rakamların Okunuş İsimleri

1-  ١  -  -  Vahid - (وَاحِدَة) وَاحِد)

2-  ٢ -  -   İsnani -  (اِثْنَان ) اِثْنَانِ)

3-  ٣ -  -  Selase -  (ثَلاَثَة) ثَلاَث)

4-   ٤ -  -  Erbae(خَمْسَة) خَمْس)

5-   ٥ - -  Hamse -  (خَمْسَة) خَمْس)

6-   ٦ - -   Sitte -  (سِتَّة) سِتّ)

7-  ٧ - -   Seb’a - (سَبْعَة) سَبْع)

8-   ٨ - -   Semaniye -  (ثَمَانِيَة) ثَمَانٍ)

9-   ٩ - -   Tis’a - (تِسْعَة) تِسْع)

10-  ١. - -   Aşer (عَشْرَة) عَشْر)


Kur'an-ı Kerim Hakkında Bilgiler

Kur'an-ı Kerim kitabımız 600 sayfa, 6666 ayet, 114 sure, 30. Cüz ve 14 tilavet secdesinden oluşmaktadır.

Kur'an-ı Kerim'de yer alan 20 sayfalık bölümler yani 30. cüz okuyarak tamamlanır. Kuran hatmedilmiş olur. Hatim edilen Kur'an'ın sonunda bulunan hatim duası okunarak hatim yapılmış olur.

Sûre : Kur'an-ı Kerim'in müstakil bölümlerine sûre denir.

Kur'anda 114 sûre vardır.

1 sûreFatiha suresi

2 sûreNas suresi

Ayet ➡ Sureleri oluşturan cümlelerden oluşan bazen sadece bir harften ibaret olan ifadelerdir. 6666 ayet vardır.

CüzKur'an-ı Kerim'de yer alan 20 sayfalık bölümlere cüz denir. 30 cüz vardır.

BesmeleRahmân ve Rahîm olan adıyla ifadesine besmele denir. Besmele sadece tevbe suresinin başında yoktur. Neml ve Nahl suresinde ise bir ayet olarak yer alan besmeledir.

Meâl ➡ Kur'an-ı Kerim'in arapça metninin kelime kelime tecrümesine meâl denir.

Tefsir ➡ Kur'an-ı Kerim'in geniş kapsamlı açıklamasına tefsir denir.

İslâm dininin ve islâm geldikten sonra Peygamber s.a.v Efendimize 610 yılında nur dağı hıra mağaradasında Cebrail A.s aracılığı ile Allah'u Teâla'dan gelen ilk emir oku olmuştur.

Kur'an-ı Kerim'in ilk inen 5 ayeti:

Alak suresi

Sure adını alak kelimesinden alır.

Sure İkra! diye başlar.

İkra ise oku demektir.

Yaratan Rabbinin adıyla oku!

Nuzül

Mekke'de nazil olmuştur. 19 ayetten oluşur. İlk beş ayeti Hz. Peygamber Efendimiz S.A.V'e gelen ilk vahiy olduğundan ilk inen sure kabul edilmiştir.

Buhari ve Müslim'de geçen Hz. Aişe'ye isnad edilen rivayete göre Hz. Peygamber S.A.V Efendimiz;

Kendini sürekli yalnız kalmaktan hoşlandığı Nur dağı-Hıra mağarasındayken ramazan ayının 27. gecesi (Pazar-Pazartesi) tan yerinin ağarmaya başlamasından önceki zaman diliminde ufukta nurdan bir şekil gördüğünü; o vakte kadar hiç karşılaşmadığı bu nurani varlığın (Cebrail) A.s kendisine seslendiği duyup işitmiştir.

Hz.Peygamber efendimiz S.A.V bu hadiseyi şu şekilde anlatmıştır;

"Melek bana okumamı emretti. Kendisine okuma bilmediğimi söyledim. Beni kollarının arasına alıp kuvvetle sıktı, sonra 'oku' dedi. Ben yine, 'Okuma bilmem' dedim. Beni tekrar kollarının arasına aldı, kuvvetle sıktı ve 'oku' diye tekrar etti. Ben yine 'Okuma bilmem' dedim. Üçüncü defa kollarının arasına alıp daha kuvvetlice sıktıktan sonra bıraktı ve şöyle dedi:" 'Yaratan rabbinin adıyla oku; O insanı alaktan (asılıp tutunan zigottan) yarattı. Oku! Rabbim sonsuz kerem sahibidir. O kalemle (yazmayı) öğretendir. İnsana bilmediklerini öğretmiştir"

Alak Suresi - Türkçe Meali

BismillahirRahmanirRahim

1- Yaratan Rabbinin adıyla oku!

2- İnsanı bir kan pıhtısından yarattı.

3- Oku! Rabbin, en büyük kerem sahibidir.

4- Kalem ile (yazmayı) öğreten de (O'dur).

5- O, insana bilmediği şeyleri öğretti.

Bir Hadis

"Her zaman Kur'an okuyan kimseye şöyle denecektir: Oku ve yüksel, dünyada tertîl ile okuduğun gibi burada da tertîl ile oku. Şüphesiz senin merteben, okuduğun ayetin son noktasındadır.

(Ebu Dâvûd, Vitr 20)

Bir Dua

Rabbim Kur'an-ı Kerim'in ilmiyle bilip okuyup, anlayıp, yaşayıp, Kur'anla amel etmeyi cümle ümmeti mubin kullarına nasip eylesin. İnşaAllah

 Es-Selamun Aleyküm ve rahmetullah

Ebeden Daima...

 


Bir cevap yazın