İSTANBUL’A ADLARINI VERENLER

 

Dünyanın en eski şehirlerinden biri olan ve birçok devlete başkentlik yapan İstanbul’un şimdilerde kullandığımız semt isimlerinin hikayeleri…

Ataşehir Namık Kemal

 

Namık Kemal Türk milliyetçiliğinin öncülerinden genç Osmanlı hareketı mensubu bu yazar, gazeteci ,devlet adamı ve şairidir. Yurtseverlik, Hürriyet , Millet kavramlarına bağlı bir Tanzimat devrimi aydınıdır. Bu özellikleri ile birçok yere isminin verilmesine neden olmuştur. 2008 yılında ilçe olan Ataşehir’e bağlı Namık Kemal Mahallesi’ne bunlardan birisidir.

BEYOĞLU – PİRİPAŞA

 

Piripaşa İstanbul Avrupa Yakası’nda bulunan Beyoğlu ilçesine bağlı 45 mahalleden biridir. Ilçede Haliç’e kıyıdaş olan 9 mahalleden biridir. Yavuz ve Kanuni zamanında veziriazamlık yapmış olan Osmanlı devlet adamı Piri Mehmet Paşa’nın adını almıştır. İstanbul’a pek çok Hayır eseri yaptıran Piri Mehmet Paşa Osmanlı sadrazamları arasında kabiliyet ve idareciliği yanında, dürüstlüğü, hayır ve hasenata düşkünlüğü ile tanınıp şair ve Tasavvuf da meşgul olurdu.

BEYOĞLU- PİYALEPAŞA

 

1570 lerde Kasımpaşa’nın arkasındaki vadide kimsenin yaşamadığı kırsal bir kesimi yerleşime açmak amacıyla, Piyale Mehmet Paşa ; Cami, medrese ,tekke, sıbyan mektebi, türbe, çarşı, hamam ve sebilden kurulu bir külliye yaptırmıştır. Bu külliye bölgenin adının Piyalepaşa olmasına yol açmıştır. Günümüzde ise yalnızca cami ve türbe erişe bilmiştir. Piyalepaşa Sultan |. Süleyman ve ||. Selim döneminde 14 yıl kaptan-ı derya görevinde bulunmuş ve önemli zaferler kazanmış bir Osmanlı devlet adamıdır. 1553 den 1567 yılına kadar kaptan-ı deryalık yapmıştır. Sakız ve Cerbe Adaları’ni almıştır. Macar veya Hırvat asıllı olduğuna dair rivayetler vardır. Enderunda yetişmiştir. Selim’in kızı Cevher Sultan ile evlenmiştir.

BEYOĞLU ÖMER AVNİ 

 

Ömer Avni Mahallesi İstanbul’un Beyoğlu ilçesine bağlı mahalledir. Mahalle 17 asırdan bu mahallede bir cami yaptıran Reis -ul Kuttab Ömer Avni Efendinin adını almıştır. Cami bugün de ayaktadır fakat yanında bulunan Halveti tarikatına ayit çizmeciler Tekkesi 19. yüzyılda yıkılmıştır bu Tekke Kabataş iskelesinin karşısında yolu ikiye bölen Fatih’in çizmesinin mezarı olarak bilinen yerdedir. Hatta mezarın başındaki çınar ağacı da Ömer Avni Efendi tarafından bizzat dikilmiştir. Reis-ül Küttab makam ise Osmanlı Devleti’nde hariciye mezarlığının kurulmasının önceki dönemde diş işlerinden sorumlu devlet görevidir.

ESENLER ORUÇ REİS 

 

Oruç Reis ,Osmanlı Kaptan’ıDerya Barbaros Hayrettin Paşa’nın ağabeyidir.
Cezayiri hâkimiyetini alan Oruç Reis daha sonra Osmanlı hakimiyetini tanıdı. Oruç Reis Mahallesi’nin ismi de Oruç Reis olan sevginin bir tezahürüdür. 1993 yılına kadar Bakırköy’e bağlı olan Esenler, 1993 yılında Bakırköy’den ayrılarak ilçe statüsüne kavuştu.

BAHÇELİEVLER  SİYAVUŞPAŞA 

Semt adını 16 .yüzyılda Sultan lll. Mehmet zamanındaki iki defa sadrazamlık yapmış olan Siyavuş. Paşa dan almıştır. Bahçelievler Siyavuş
Paşa semtinde Milli Egemenlik Parkı Siyavuş
Paşa nın çiftliğinde ve içinde havuzlu köşk olarak bilinen Siyavuş Paşa köşkü vardır. Yapılan ek ve değişikliklere rağmen köşkün genel görüşü 16. yüzyıl Osmanlı sivil mimarlığının tüm özelliklerini yansıtmaktadır. Siyavuş Paşa Hırvat asırı Osmanlı sadrazamıdır. Enderunda yetişmiş hazine kethudan iken 1569 yılında Yeniçeri ağası ve Rumeli Beyler beyi kubbe veziri olmuş ve bu sırada ll.Selim’in en küçük kızı Fatma Sultan la evlenmiştir.

BEŞİKTAŞ SİNANPAŞA  

 

1548 -1550 arasında kaptan-ı deryalık yapmış olan Sinan Paşa Beşiktaşta bir külliye yaptırır.
Sinan Paşa sadrazam Rüstem Paşa’nın kardeşidir. Beşiktaş camide denilen Sinan Paşa Camii bitmeden ölür, külliyenin inşası ölümünden sonra tamamlanmıştır. Mimar Sinan eseri olan camide, Mimar Sinan ilk kez bu yapıda kubbeli -altıgen şemasını denemiş. Bu caminin ismi semte isim olarak kalmıştır.

ÜSKÜDAR SELİMİYE  

 

Kanuni Sultan Süleyman Han tarafından 1551 yılında yaptırılan Üsküdar Sarayı yıkılarak Selimiye Kışlası yaptırılır. 1807’deki Yeniçeri ayaklanması sırasında kış yanınca Sultan İkinci Mahmut 1827- 29 arasında Kışlanın yerine Mimar Krikor Balyana
A Kagir bir kışla yaptırdı. Sultan Abdülmecid Han Zamanında bazı bölümlerin eklenmesiyle bugünkü halini aldı. Mehmet Arif Ağa döneminde başlanıp Ahmet Nuzettin ağanın baş mimarlığı döneminde tamamlanmış Selimiye Camii de bu bölgede bulunmaktadır. Bir başka rivayet ise, lll. Selim tarafından Kavak Sarayı’nın arazisine kurulan bölgeye ismini verilmesi hasabiyle Selimiye olarak adlandırılan ve İstanbul modern anlamda düzenlenmiş ilk mahallesidir.

KADIKÖY OSMANAĞA 

 

Osman Ağa l. Ahmet döneminin Babüssade ağasıdır. Babussaade isim olarak çok bilinmemekle birlikte görsel olarak hepimizin bildiği Topkapı Sarayı’ndaki o ünlü kapıdır. Babüssaade kapısı Sultan tahta çıktığında bayramlarda bayramlaşmak için ve ayak Divanı denilen özel durumlarda Sultan görüşmek için Sultan’ın tahtanın önüne konulduğu kapıdır. Semte isim veren Cami 1612 tarihinde yapılmıştır. Mimari belli değil dir. Daha önceden caminin yerine Fatih Sultan Mehmet döneminde kalma Kadı Mehmet Efendi Mescidi vardır.

BOSTANCI SUADİYE 

 

Osmanlı’nın son dönemde maliye naziri Reşat Paşa’nın genç yaşta ölen kızı Suat ve damadı için Suadiye Camisi’ni yaptırmıştır. Semt adını bu camiden alınmıştır. Ayşe Kulin’in Veda romanı Reşat Paşa ve ailesine anlatır.

KADIKÖY RASİMPAŞA 

 

Ahmet Rasim Paşa 1877 1881 yılının arasında Bahriye Nazırlığı yapmıştır. Rasim Paşa’nın mezarı Tophane Kılıç aile Paşa Camisi’nin bahçesinde dir. Rasim Paşa’nın ölümünden sonra karısı İkbal Hanım harap durumdaki bir camiye Yeniler ve adına Rasimpaşa Camii adı verilir. İkbal Hanım ölümüne kadar bulunduğu semtte hayırlar yapmıştır. Ikbaliye İlköğretim Okulu, ikbaliye Camisi gibi… Bu sebepten adı verilen kocasının adını taşıyan Rasim Paşa Sokak ile oğlunun adını taşıyan Nahit Bey Sokak bugün hâlâ onların anısına yaşamaktadır. 1927 yılında Kadıköy Mahallelere ayrılıdığın da bu mahalleleri daha çok yer ve kişinin isimleri verilmesi tercih edilmiştir. Bu bölgeye de camiden dolayı rasimpaşa Mahallesi adı verilir. Osmanlı Bahriye nazırı Rasim Paşa adının verildiği Camii de semti de yaşarken hiç görmemiş ve bilmemiştir.

BEYOĞLU TOM TOM 

 

TomTom Mahallesi’nin adı daha önce TomTom Kaptan Mahallesi dir. Mahallenin adı zamanla TomTom Mahallesi’nde dönüşmüştür. TomTom Kaptan sokağından girişinde bulunan TomTom Kaptan Camisi 1592 yılında TomTom Mehmet Kaptan tarafından yaptırılmıştır. Bu Cami imamlardan Musiki ile ilgilen Tumtum Abdullah Efendinin lakabı olan Tumtum ile de anılır. TomTom Kaptan Sokak adını bu camiden aldığı zaman la bu mahallenin de TomTom Kaptan Mahallesi olarak anılmasına başladığı rivayet edilir.

BEŞİKTAŞ  VALİDEÇEŞME 

 

Süleyman Seba Caddesi üzerinde Maçka’ya çıkarken görebileceğiniz Çeşmenin yanındaki ağaçlık alan Bezm-i Âlem Valide Sultan namazgahıdir. Namazgah yolcuların dinlenme ve namaz kılmaları için yapılmış açık hava camileri dir. Çeşme Dolmabahçe Cami’nin yapımı sırasında Sultan Abdülmecid tarafından annesinin adına inşa edilmiştir. Barok tarzı dört yüzlü Çeşmenin yapımı tarihi 1839 dur . Bezm-i Alem Valide Sultan Abdülmecid’in hayır işlerine çok düşkün annesidir. 1853 yılında İstanbul’da vefat etmiştir.

ÜSKÜDAR -VANİKÖY 

 

Çengelköy Kandilli arasındadır. 4 Mehmet zamanında Vezir olan Köprülü Fazıl Ahmet Paşa tarafından Van’dan getirmiş olan Ordu Şehit Vali Mehmet Efendi ile bu semtteki Koru armağan olarak verilmiştir. Van’ı Mehmet Efendi buradaki Mescit genişletir. 17 yalıyı Mescit Vakıf haline getirmiş, bir de Sebil yaptırmış. Semt adını Vani Mehmet Efendi’den almıştır.

ŞİŞLİ -PANGALTI 

1800’lerin sonlarında İstanbul’daki latinlerin ve İtalya’nın göç edenler , semtin ilk çekirdeğini oluşturur. 19 yüzyıl ortalarında Blogma dan İstanbul’a ” Giovanni Barışta Pancalti ” isimli bir İtalyan göç eder. Katolik, Pancaldi nin memleketinde bıraktığı ve boşanmak istediği karısı ile yazışmaları sırasında sık sık geçen Pancaldi kelimesi zamanla Pangaltı ya dönüşür ve öyle kalır.

ASLAMİ MESCİT  

Beyoğlu’nda İstiklal Caddesi Tepebaşı arasında kalmaktadır. Bu sokağın adını veren Asmalımescit bugün ortada yok. Ama mescidin 2 Beyazıt zamanında padişahın tersane-i amire deki kalfacı başı Yunus Ağa ‘ dan yaptırıldığı biliniyor.

CADDEBOSTAN

Eski adı Cadı bostanı. Cemal Paşa bostanları satın almış ve çok da güzel bir köşk yaptırmış. Paşa buraya yerleşince semtin adı caddebostan’a dönüşmüştür .

ACIBADEM

Üsküdar, Kadıköy, Çamlıca, Libadiye arasındadır.
Geçmişte istanbulluların yazlık olarak kullandıkları semtteki Bahçeli evlerin ve konakların bahçelerindeki badem ağaçlarından dolayı bu ismi yakıştırıldığı sanılmaktadır.

GALATA 

Galata semtinin adını Rumca süt anlamına gelen Gala kelimesinden aldığı iddia edilir.
Bir zamanlar Galatada inek ahileri ve süthaneleri bulunması bu iddiayı güçlendiriyor.

AHIRKAPI 

Sarayburnu’nda , Sirkeci Cankurtaran arasındadır.
İstanbul’un sur kapılarından biri buradadır. Osmanlı döneminde sarayın has ahırları ve daha sonraları İstanbul Belediyesi’nin ahırlarının burada olması sebebiyle bu isimler alınmaktadır.

AYASPAŞA 

 

Kanuni Sultan Süleyman dönemi sadrazamları Ayazpaşa burada havuzlu, bahçeli bir konak yaptırmıştır. Semtin isminin buradan geldiği söylenmektedir.
(1530 yılında İstanbul’a gelen Arap gezgini Gazi’de Ayaz Paşa’yı bu Konak’ta ziyaret ettiğini yazmaktadır)

AYNALIKAVAK

 

Gezgin Evliya Çelebi Kasrı’nın bulunduğu alanın Bizans döneminde imparatorları ait bir bağ olduğunu söyler. Avrupa yakasında ,Kasımpaşa, Okmeydanı ,Hasköy arasında bulunmaktadır. İstanbul ‘ un üç büyük sarayından biri olan Tersane Sarayı’nda günümüze ulaşan Aynalısaray kasrıdır. Bu köşk bulunduğu semte ismini vermiştir ve bölgenin adı Aynalıkavak olarak alınmaya başlamıştır.

AYAZAĞA 

Kentin Avrupa Yakası’nda Şişli, Maslak , Hasdal arasındaki bölgede bulunmaktadır. Yeniçeri Kethüdası Ayas Ağa’nın yöredeki çiftliği ve çevresindeki oluşan yerleşme Ayazağa delinmiş ve zamanla isim Ayazağa ‘ ya dönüşmüştür.
Abdülaziz döneminde buraya yaptırdığı Saray bugün binicilik okulu olarak kullanılmaktadır. Ayazağa Mahallesi adını orta Asya Kıpçak türklerinden Eksük Oğulu Artuk , Artuk oğlu İlgazi , İlgazi oğlu Ayaz nesnilden Ayaz Ağa ‘ dan alır . Ayaz Ağa İstanbul bogumludur . Semtin 300 yıllık bir geçmişi olduğu bilinir. Ayazağa Merkez Camisi’nde 300 yıl önce yapıldığı bilinmektedir.

MAHMUTBEY 

 

Mahmutbey bir Osmanlı Yüzbaşısıdır , o zamanki isimli ile mülazim Mahmutbey 1915 -1917 yıllarında bu bölgede mangası ile birlikte bölgenin korunmasını sağlamakla görevlidir. Mülazım Mahmut Rum çeteciler tarafından şehit edilince ismi bölgeye verilmiştir. Mahmut Bey’in yerli halkı olan Rumlar Türkiye Yunanistan nüfus mübadelesi ile Yunanistan’a gönderilirken, yerlerine yine Yunanistan’ın Kavala , Naipli ve Sarışaban’ ın Köseler köylerin den getirilen Türkler yerleştirildi. Mahmutbeyden gönderilen Rumlar ise Yunanistan’ın drama vilayeti’nin Kalambaka beldesi’ne yerleştirilir.

MAHMUT PAŞA 

Mahmut Paşa Kapalı Çarşı ve Mısır Çarşısı gibi iki önemli tarihi ve ticari Merkezi arasında yer alır. Adını Fatih Sultan Mehmet’in uzun yıllar sadrazamlığı yapmış olan Mahmut Paşa’nın yaptırdığı külliye den alan bir alışveriş semtidir. Doğum yeri ve tarihi kesin olarak bilinen Mahmut Paşa’nın Rum veya Hırvat kökenli yahud ya da Rum Hırvat Merkezi olduğunu yolunda çeşitleri rivayet ler vardır . Rumeli Hisarı’nın yapımı esnasında Anadolu Hisarı’nı tamirinde kararlılığını görüldüğünden ikinci vezirligi yükselen Mahmutpaşa( 1452) , İstanbul’un fethi sırasında padişahın yanında bulundu ve kuşatmasını ilk günlerinden şehrini teslim için Bizans’a elçi olarak gönderildi.

MAHMUT  ŞEVKET PAŞA 

Gürcü olan Mahmut Şevket Paşa, zamanını en tanınmış askerlerinden di. 1856’da Balgat’ta dogmus , askeri kitapların yanı sıra bir de Roman tercüme etmiş valilikler ve ordu kumandalık ları yapmıştır. Mahmut Şevket Paşa 1909’da ki 31 Mart isyanını bastıran Hareket Ordusu’nun kumandanı olarak İstanbul’a girmesi üzerine sağladı. 23 Ocak 1913 de yaşanan Babil baskınından sonra sadrazam Mahmut Şevket Paşa aynı zamanda Barbie mezarlığında üzerine aldı. 4 ay 19 gün sadrazamlık yaptı. 11 Haziran 1913’te bir suikastla öldürüldü. Cinayetin ardından İttihat ve Terakki partisi tek başına memlekete hakim oldu. Mahmut Şevket Paşa’nın ismi Şişli ilçesinin en batısındaki mahalleye verilmiştir.

KASIM PAŞA 

Kasımpaşa Kanuni Sultan Süleyman’ın vezirlerinden güzelce Kasımpaşa’nın padişah tarafından burada oturma ile görevlendirilmesi sayesinde bu adı almıştır. Güzelce Kasım Paşa yaptığı cami , medrese ve diğer eserlerle yoreyi kandırmıştır. Kasımpaşa’nın bir diğer adı da Pegali ‘ dir .

MECİDİYE -MECİDİYEKÖY 

Mecidiye Sultan Abdülmecid dönemi inşa edilen yapılar, yerleşim birimleri ve birçok yeniliği verilen ortak adıdır. Mecidiye, Beşiktaş ve Sultanbeyli ilçesine bağlı birer Mahalle olduğu gibi Şişli’ye bağlı Mecidiyeköy dahi birçok ilde daha Mecidiye isimli yerleşim yeri mevcuttur. Sadece yerleşim yerlerine değil, kıyafet, para , nüfus cüzdanı, fırkateyn, vapur şirketi…gibi birçok farklı varlığa isim olmuştur.

MEHMET AKİF ERSOY 

Mehmet Akif Ersoy Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin ulusal marşı olan İstiklal Marşı’nın yazarıdır. Vatan şairi ve milli şair ünvanları ile anılır. İstiklal Marşı’nın yanı sıra Çanakkale Destanı Bülbül ve 1911 -1933 yılları arasında yayınladığı yedi şiir kitabındaki şiirleri bir araya getiren Sefahat en önemli eseridir. Ümraniye Küçükçekmece, Başakşehir’de Mehmet Akif, Kağıthane’de ise Mehmet Akif Ersoy ismi ile mahallelerde olmuştur.

MİMAR SİNAN 

Asıl adı , Sinaneddin Yusuf – Abdulmennan oğlu Sinan olan Mimar Sinan Kayseri’nin Agırnas köyünde Ermeni veya Rum olarak doğmuştur. 1511 de Yavuz Sultan Selim zamanında devşirme olarak İstanbul’a gelmiş Yeniçeri Ocağı’nı alınmıştır. 1538 yılında Hassa baş mimarı olan Sinan baş Mimarlık görevini l. Süleyman , ll. Selim ve lll. Murat zamanında 49 yıl süreyle yapmıştır.
Eserleri İstanbul’un birçok semt olan Mimar Sinan Büyükçekmece ,Esenyurt ve Esenler ilçesindeki mahalleleri ad olmuştur.

MİTHAT PAŞA   

Mithatpaşa padişah Abdülaziz döneminde savunulduğu reform politikaları ile tanınmış ve iki kez sadrazamlık yapmıştır. Ilk Osmanlı Anayasası olan Kanuni Esasi ile hazırlanan kurulun başkanıdır. Mithatpaşa yaptığı hizmetler sebebiyle, yaşadığı dönemde de sonrasında da saygı ile anılmıştır. Bunlar arasında birçok bölgede iş istihdamı sağlanması, Çeşme ,Urla ve Seferihisar yollarını yaptırması gibi hizmetlerde bulunmaktadır. İstanbul’da çeşitli okullar caddelerde ve ismi verilen Mithatpaşa Eyüp ilçesinin bir Mahallesi’nde ismidir.

HALASKARGAZİ

İstanbul işgal altında olduğu yıllarda Mustafa Kemal Atatürk bu Caddede bir ev tutmuş, annesi ve kardeş ile birlikte buraya yerleşmiştir. Bu tarihlerde Atatürk ün buradaki evi çok hareketli günler yaşamıştır.
O dönemlerde Şişli Caddesi adını taşıyan caddenin işimi 1927 yılında ” Kurtancı” ve ” gazi” kelimelerinin birleşimiyle Atatürk ‘ e atfen Halaskârgazi olarak değiştirilmiştir.

GAZİ OSMAN PAŞA  

İstanbul’un geç dönem yerleşimlerinden olan ve daha önce Taşlıtarla ve Küçükköy Mevki olarak bilinen Gaziosmanpaşa 1950’li yıllardan sonra gelmiş, 1965 yılında ilçe yapılmış gaziosmanpaşa’nın merkezine eskiden Taşlıtarla denirmiş. Yeni kurulan bu ilçeye Vine komutanı Gazi Osman Paşa ‘ nın ismi , bir bağlantısıyla olmadan verilmiştir. Beyazıt’ın güneyinde Sahile doğru inen semt , 1482 yılında ölen Fatih Sultan Mehmet’in sadrazamlarından Gedik Ahmet Paşa’nın Türbesi’nde bulunduğu cami ve külliye ismini almıştır. Gedik Ahmet Paşa, Fatih Sultan Mehmet zamanında kısa bir sürü Beylerbeyliği yaptı. 1462 de Anadolu Beylerbeyi oldu. Kayulhisar , Karaman Ereğlisi , Akhisar , Alaiye , İçel , Karaman’da Silifke , Molkan , Gorigos , Gülek ve Lülye ‘ yi fethetti . 1474 de Veziri Azam oldu. Kaptan- ı Deryalığa ve aynı zamanda Avlonya sancakbeyliğine getirildi. 1479 da Ege de Kafelonya , Zanta ve Ayamavra yı zapteddi . Fatih Sultan Mehmet bir donanma ile 1480 yılında Gedik Ahmet Paşaya Otranto ya gönderdi. Otranto yu Ağustos 1480 de fetheden Gedik Ahmet Paşa İtalya’da yeni fetihler için hazırlanırken Fatih Sultan Mehmet’in ölüm haberini aldı.

GEDİKPAŞA 

 

Beyazıt’ın güneyinde Sahile doğru inen semt , 1482 yılında ölen Fatih Sultan Mehmet’in sadrazamlarından Gedik Ahmet Paşa’nın Türbesi’nde bulunduğu cami ve külliye ismini almıştır. Gedik Ahmet Paşa, Fatih Sultan Mehmet zamanında kısa bir sürü Beylerbeyliği yaptı. 1462 de Anadolu Beylerbeyi oldu. Kayulhisar , Karaman Ereğlisi , Akhisar , Alaiye , İçel , Karaman’da Silifke , Molkan , Gorigos , Gülek ve Lülye ‘ yi fethetti . 1474 de Veziri Azam oldu. Kaptan- ı Deryalığa ve aynı zamanda Avlonya sancakbeyliğine getirildi. 1479 da Ege de Kafelonya , Zanta ve Ayamavra yı zapteddi . Fatih Sultan Mehmet bir donanma ile 1480 yılında Gedik Ahmet Paşaya Otranto ya gönderdi. Otranto yu Ağustos 1480 de fetheden Gedik Ahmet Paşa İtalya’da yeni fetihler için hazırlanırken Fatih Sultan Mehmet’in ölüm haberini aldı.

HALASKARGAZİ 

İstanbul işgal altında olduğu yıllarda Mustafa Kemal Atatürk bu Caddede bir ev tutmuş, annesi ve kardeş ile birlikte buraya yerleşmiştir. Bu tarihlerde Atatürk ün buradaki evi çok hareketli günler yaşamıştır.
O dönemlerde Şişli Caddesi adını taşıyan caddenin işimi 1927 yılında ” Kurtancı” ve ” gazi” kelimelerinin birleşimiyle Atatürk ‘ e atfen Halaskârgazi olarak değiştirilmiştir.

GÜLFEMHATUN 

Üsküdar’da Kanuni’nin hasekisi Gülfem Hatun’un mezarı ve yaptırdığı caminin isminden alan bir mahalledir. Rivayete göre Kanuni’nin ölümünden sonra gözdesi olmuş fakat harçlıkları ile yaptırdığı cami için sırasını başkasına vermiştir. Bu sebeple kalbini tarafından öldürülmüştür. Olayın aslını öğretmen kanunu yarım kalan Camii tamamlatmış, Gülfem Hatun’un mezarında caminin yanına yaptırmıştır.

GÜMÜŞPALA 

Avcılar ilçesinin Mahallesi olan sen ismini Ragıp Gümüşpala dan bağlantısı olmadan almıştır. Gümüşpala Birinci Dünya Savaşı’nda Galiçya ve Filistin cephelerinin çarpmıştır. İngilizlere esir düşmüş, yurda dönünce Kurtuluş Savaşı’na katılmış ,Cumhuriyetin ilanından sonra Şeyh Sait ve Tunceli ayaklanmalarının bastırılmasına vazife almıştır. Genelkurmay Başkanı olmuş, 1964 emekliye sevk edilmiş, 1961 tarihinde kurulan Adalet Partisi’nin genel başkanlığına getirilmiştir. 1961 Parti , iktidar ortağı olmasına rağmen kabine dışında kalmayı tercih etmiştir.

HACIMİMİ 

El-hac Mehmet Çelebi ismindeki zatın 16 yüzyılda yaptırdığı camiden ismini alan Beyoğlu ilçesine bağlı bir mahalledir. Muhtemeldir kip Hacı Mehmet halk söylemi ile Hacı Mimi ye dönüşmüştür.

HAYDARPAŞA 

Bir İddaa Kanuni Sultan Süleyman ve Yavuz Sultan Selim’in diğer bir iddiaya göre ise lll. Selim’in vezirlerinden haydarpaşa’dan dolayı bu isimler alınıyor. Semtte yapılan Kışla Haydarpaşa olarak anılır. Bina bir dönem hastane olarak da kullanılmış. Gar binası ise semt adından dolayı Haydarpaşa ismi ile alınır.

HASEKİ  

İstanbul’un Fatih ilçesindeki en eski semtlerinden biridir. 16. Yüzyılın ortalarına kadar bu semt kadınlar için kurulan bir pazar dolayısı ile avrat pazarı adı ile bilinir. 1550 yılında Kanuni Sultan Süleyman’ın eşi Hürrem Sultan tarafından bu semtte yapılan Haseki Darüşşifası , Haseki Sultan Cami ve Haseki Külliyesi nedeniyle semtin ismi Haseki haline gelmiştir.

HADIMKÖY  

Hadımköy çevresindeki fazla miktarda Rum köyüne karşılık padişah Fatih Sultan Mehmet’in buyruğu ile o dönemde yaşamış olan Hadım adam Ağlarındam hadım baba adındaki bir zatın bağışladığı toprak üzerine kurulmuş bir meskun Mahal dir. Ilk nüfusu civarı yerleşim yerinin ve Anadolu’dan getirilen Türkler teşkil eder. Bucağın Hadımköy adını buradan aldığı bilinmektedir. Hadım baba; Hadımköy’de kendi adını taşıyan caminin avlusundaki Türbesi’nde yatmaktadır.

İSTANBUL’ A  ADLARINI  VERENLER 

İstanbul coğrafi konumu, ekonomik önemi ve taşıdığı tarihi mirasıyla önemli bir yerleşim birimi. Tarih boyunca Çeşitli milletlerin hakimiyetine giren kente, bu Milletler tarafından farklı isimler verilmiş. Latinler Makedonya, Süryaniler Aleksandra , Yahudiler Vizendovina , Ruslar Tekfuriye , Araplar Kostanti- niye – i Kübra , İranlılar Kayser Zemin , Hintliler Taht-ı Rum demişler . Türkler de fetihten sonra İslambol , Dersaadet , Darü’s Saade , Daru’l – Hilafe , Devlet -i Aliyye- i Osmaniye , Asitane- i Saadet şekilde isimlendirilmiştir. Kendi isimlerin her birini nasıl birer anlamı varsa semtlerinin isimleri de farklı öykülerde oluşmuştur. Bazı semtlerin isimleri antik dönemden, bazıların ki Bizans , Roma , Osmanlı dönemlerinden geliyor . Bazıları oralarda yaşayan kişilerden , bazıları de dikilen bir sütun ya da taştan , yapılan işlerden , o dönemde yaygın mesleklerden , tarihi olaylardan alıyor adını . İstanbul’un her bir semtinin tarihsel gerçekliklerin yanı sıra birçok rivayet sonucu oluşmuş isimleri de vardır. Biz ilk olarak isimlerini dönemlerinin önemli şahsiyetlerinden alan semtlere bakalım istedik.

BEBEK 

Küçük bir balıkçı köyü olarak tarihin bir Hristiyanlık öncesi döneme kadar gittiği sanılan, semtin bilinen en eski adını çeşitli kaynaklardan ,çeşitli şekilde yazılan Skallari( iskeleleri) sözcüğünün bozulmuş bir biçimi olan Hallal olduğu ileri sürülmektedir. Osmanlı döneminde bebek’ e ve kökenine ait bir bilgiler İstanbul’un fethinin hemen öncesi ne gider. İstanbul’un kuşatılması sırasında ve Rumeli Hisarı yapılırken bu yörede Bizans egemenliğine zayıfladığı, hatta buradaki Balıkçı köylerinin Galata’ya bağlı oldukları sanılmaktadır. Başta Evliya Çelebi olmak üzere, bazı kaynaklar ll. Mehmet’in Rumeli Hisarı’nın yapımı ve kuşatma sırasında asayişi sağlamak üzere buraya bebek Çelebi adlı veya lakaplı bir Bölükbaşı tayin ettiğini; bebek Çelebi’nin semtte bir köşk ve bir bahçe kurulduğunu, ölümünden sonra semtin onun adı ile sanıldığını yazmaktadır.

BOMONTİ 

Semt adını 1902 yılında Bomonti kardeşlerinin burada kurdukları Bomonti bira fabrikasını almıştır. Bu bina daha sonra İstanbul Tekel Bira fabrikası olarak anılmıştır. Kent nüfusunun küçük bir bölümü Ermeniler ve Gürcüler oluşturmaktadır . Burada Katolik Gürcülere ait günümüzde hala Gürcüler tarafından kullanılan tarihi kilise mevcuttur.

ALİBEYKÖY 

Alibeyköy ismini zamanında İstanbul’da yerleşen kardeşi Beyliği emirlerinden Gazi Evrenos Bey’in oğlu Ali Bey’den aldı. Osmanlı’nın daha henüz devlet olmadı hükümdarların Emir’den diye döneminde Orhan Bey zamanında Osmanlıya bağlayan karesi Beyliği Rumeli’deki fetihlerde önce olarak görev almıştır. Fatih Sultan Mehmet de Ali beyi başarılarından ötürü ödüllendirmek için şimdi bizim Alibeyköy dediğimiz bu araziyi verdi. Ali Bey de bu araziyi Çiftlik olarak kullandı . Şu an bildiğimiz Alibeyköy o zamanlar Ali Bey’e ait devasa bir mısır Çiftliği idi . Şimdi kimsenin ne anlama geldiğini bilmediği bir mısır heykeli bulunuyor.

ALTUNİZADE 

Altunizade Mahallesi 19 yüzyılın ikinci yarısında Altunizade İsmail Zuhdi Paşa tarafından kurulmuştur. Semtin adı da Altunizade İsmail Zühtü Paşa dan gelmektedir. İstanbul’un köklü ailelerinden birisine mensup Seyyit İsmail Zühtü deniz ticareti yapar . Sultan ll. Mahmut kendisine ” vay Altunizade vay ” diye hitap ederek iltifatta bulunur ve ” Altunizade” lakabını almış olur. İsmail Zühtü Paşa semtinin Camisi’ni, karakolunu, hamamı ve akaretlerini 1866 yılında inşa ettirmiştir. Caminin minaresine ve kubbesinde bulunan altın hileler Altunizade’den Kırım Savaşında tarafından semte hediye edilmiştir. Caminin önünde bir çeşme, Altunizade ailesine ait bir mezarlık yer alır.

BAYRAMPAŞA

1927 de Bulgaristan’dan gelen göçmenler sağmal İnekler yetiştirmek için Çiftçiler olduğundan dolayı bölge Sağmalcılar olarak anılırdı. Osmanlı döneminde semtte çıkan kolera salgınından çok kişi ölünce , lV. Murad ‘ in sadrazam larından Bayrampaşa’nın burada bir çiftlik sahibi olmasına esinlenilerek Sağmalcılar adı Bayrampaşa olarak değiştirildi. Bayrampaşa eskiden enginar bahçeleriyle ünlü olduğu için böyle bir heykel yapmışlar.

 

 

Www.instagram.com/acikvnet

Www.twitter.com/acikve_net

 


Bir cevap yazın