Dr. Safiye Ali: Yardımsever Melek

Cumhuriyetin ilk diplomalı kadın hekimi olan Dr. Safiye Ali 1894'de İstanbul'da yüksek sınıftan bir ailenin kızı olarak dünyaya gelmiştir. 1916'da Amerikan Kız Koleji'ni bitirdiğinde öğrencilik yıllarında yaşadığı Balkan Harbi'nin etkisiyle doktor olmaya karar vermiştir. Bu seçimde okul müdürü Mary Mills Patrick'in de etkisi büyüktür. Maarif Nezareti bursuyla Almanya'ya Würzburg Üniversitesi Tıp Fakültesi'ne gönderilir.

Dr. Safiye Ali, 1921'de diplomasını alarak mezun olur; Würzburg Julius-Maximilians Üniversitesi Tıp Fakultesi'nde kadın hastalıkları ve çocuk hastalıkları ihtisası yaparak 1922'de yurda geri döner. 0 yıllarda yurtdışında eğitim gören tıp öğrencilerinin diplomaları, Sıhhiye ve Muavenet-i içtimaiye Vekâleti'nde kurulan bir komisyon tarafından incelenmek suretiyle tababet icazetnamesi verilmektedir. Safiye Ali, Haziran 1923'te ilk Türk kadın doktor olarak icazetnamesini alır. O artık Türkiye'nin diplomalı ilk kadın doktorudur.  Ardından, Cağaloğlu'nda kendisine ait bir muayenehane açar. Gazeteye verdiği ilanda şöyle yazmaktadır: "Dr. Safiye Ali Hanım, kadın ve çocuk hastalarını Cuma ve Pazar'dan maada her gün ve öğleden sonra İstanbul'da Nuruosmaniye Caddesi'nde 52 numaralı muayenehanesinde kabul eder.''

Safiye Ali, Amerikan Kız Koleji bünyesinde açılan ilk kız tıp okulunda jinekoloji ve obstetrik dersleri de vermeye başlar. Ancak  daha fazla kadın ve çocuğa ulaşmak ve yardım etmek istemektedir. Bu nedenle Hilal-i Ahmer Cemiyeti'nin kadınlar merkezinde de çalışmaya başlar.

Merkez, 1 Ağustos 1923 tarihinde,  sütten kesilmiş l yaş sonrası hasta ve zayıf çocukların bakımı amacıyla, ''Küçük Çocuklar Muayenehanesi''ni kurar. O yıllarda, birçok Avrupa şehrinde çeşitli nedenlerle anne sütünden kesilmiş ve steril süt içme imkanından mahrum olan çocuklar için açılan Süt Damlası Bakım Evleri faaliyet göstermektedir. İstanbul işgal altındayken, Fransız General Pelle'in girişimi ile Fransız Kızılhaçı'na bağlı Kadınlar Cemiyeti de 1921 yılında yoksul ve yardıma muhtaç Türk çocuklarının süt ihtiyacını ve bakımını sağlamak için Süt Damlası-İstanbul Şubesi'ni kurarak çalışmalara başlar. Annelere ve çocuklara büyük faydalar sağlayan Küçük Çocuklar Muayenehanesi 1925'te ne yazık ki kapatılır. Süt Damlası Bakım Evleri'nde çalışmaya devam eden Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk kadın doktoru Dr. Safiye Ali, anne ve çocuklara karşılıksız destek olmayı her daim sürdürür.

Yine 1925'te Dr. Besim Ömer Paşa'nın yönetimindeki Himaye-i Etfal Cemiyeti'ne bağışlanan bu kurum, Batılılar tarafından kurulup Müslüman Türk çocuklarına bağışlanan ilk hayır kurumudur. Himaye-i Etfal Cemiyeti Süt Damlası Müessesesi olarak Beyazıt-Laleli'deki Seyyit Hasan Paşa Medresesi ile sebilinde faaliyet gösterir; 1926'da yılında Safiye Ali'nin müdürlüğe getirilmesinden sonra çocuk bakımı ve sağlığı için önemli bir kurum olur.

Safiye Ali biryandan İstanbul'da mesleğini icra ederken bir yandan da uluslararası kongrelerde Türkiye'yi temsil eder. 1924'de Londra'daki Beynelmilel Kadın Doktorlar Kongresi'ne 18 ülkeden 300 kadın doktor katılmış ve Safiye Ali uluslararası bir kongrede Türkiye'yi temsil eden ilk kadın delege olmuştur. Türkiye'yi temsilen katıldığı bir diğer kongre Beynelmilel Kadın Doktorlar Cemiyeti tarafından 1928'de Bolonya'da düzenlenen kongredir.

Safiye Ali bu kongrede yapmış olduğu konuşmasını, o dönemin gazetesi Servet-i Fünun'da "İtalya'da Bolonya Şehrinde içtima Eden Beynelmilel Kadın Hekimler Kongresi Münasebetiyle Seyahat intibalarım" yazısında şöyle anlatır:

"Dört gün devam eden bu kongrede, bu fenni içtimada nelerden bahs olundu? Yukarıda arz ettiğim gibi tamamıyla kadınlığın ruhunu dolduran hilkatine temas eden meselelerden: çocukluk, çocuk hastalıkları ve içtimai teşkilatı. Ben de bu meyanda büyük bir zevk ve iftiharla Türkiye'mizin
hususiyle Türk kadınlığının tarihte hiçbir misli görülmemiş İnkilabından, mazinin esaret zincîrlerini kıran, paslı izlerini silen ve gideren azimli ve kuvvetli ellerden, son senelerde çocuklarımız için yorulmak bilmez bir sa'y ile uğraşan sıhhat mücahidimiz Doktor Refik Bey Efendi'nin vücuda getirdiği ve getirmekte olduğu içtimai faaliyet ve teşkilattan ve yine son senelerde tatbik olunan Mekteb-i Hıfzısıhhattan velhasıl çocuklarımızı sağlam yetiştirmek çocuk vefatının önüne geçmek için Hükümet-i Cumhuriyetimizin yaptığı fedakârlıklardan ve hepsinin fevkinde bugünkü şark kadınının hayatında bir abide-i hürriyet olan büyük Gazi'mizden dilim döndüğü, gücüm yettiği kadar bahs ettim ve arkadaşlarımın bitip tükenmek bilmeyen suallerine cevap vermeye çalıştım.''

Dr. Safiye Ali, insanlara faydalı işlerini sürdürürken aynı zamanda kadınların siyasi haklarının kazanılması konusunda faaliyetlerde bulundu. Bu hususta çalışan Türk Kadınlar Birliği üyelerinden biridir. Gazetelere verdiği röportajlarda kadınların bir gün mebus olacaklarını ve kendisinin çocuklara yardım konusunda Meclis'te sesini duyurmayı çok istediğini ifade eder. Kadın hakları konusundaki görüşleri ve fotoğrafları  o dönemin gazetelerinde sık sık yayımlanmaktadır. Giderek yükselen bu şöhret şimşekleri de üzerine çekmesine sebep olur. Kadın doktor olduğu için gelen önyargılı tepkilerin yanında  meslektaşlarının haksız ve acımasız ithamlarına maruz kalan Dr. Safiye Ali sonunda Süt Damlası'ndan istifa etmek zorunda kalır. 

Yıl 1928'dir... Meslek hayatının en parlak dönemini yaşamaktadır ve maalesef kansere yakalanır. Tedavi için Safiye Ali, Almanya'ya Dortmund şehrine gider. Orada geçirdiği operasyon sonrası, mesleğine orada devam eder.

Safiye Ali, 5 Temmuz 1952 günü hayata veda eder. 

Prof. Dr. Lehmann Style onun için der: "Safiye'nin yüreği bir pırlantaydı. O yüksek ruhlu, insancıl bir varlıktı. Bizim kalbimizde hayranlık duyduğumuz, büyük bir yardımsever melek olarak yaşayacaktır.''

Türkiye’nin ilk kadın öğretmeni: Refet Angın


1 Yorum

Bir cevap yazın