Çanakkale’de Tarihe Destan Yazanlar

Çanakkale Savaşı’nda gösterdikleri kahramanlıklar ile tarihe adını yazdıran Türk yiğitleri…

SAVAŞ NASIL BAŞLADI?

Birinci Dünya Savaşı patlak verdiğinde ne ittifak (Almanya ve Avusturya, Macaristan) itilaf devletleri (Britanya, Fransa ve Rusya) yanında yer alan Osmanlı İmparatorluğu tarafsızdır. Fakat bazı gelişmeler, Osmanlı İmparatorluğu’nu savaşa sürükledi:

 

 

1-3 Ağustos 1914 Osmanlı İmparatorluğu’nun parasını ödediği Sultan Osman’ı ve Reşadiye dret notlarına Britanya el koyar. Gemiler teslim edilmez, paraları iade olunmaz.

2-10 Ağustos 1910 Akdeniz’deki İngiliz ve Fransız donanmasından kaçan Goeben ve Brenslau adlı iki Alman gemisi Çanakkale Boğazı girişine gelir. Alman gemilerine verilen geçiş izni, peşlerindeki İngiliz gemilerine verilmez. Goeben ve Breslau’nun Osmanlı tarafından satın alındığı açıklanır. Yavuz Sultan Selim ve Midilli adları verilen gemilerin Alman mürettebatına fes giydirilir.

3-27 Eylül 1914 Osmanlı İmparatorluğu Çanakkale boğazını İngiliz Fransız ve Rus gemilerine kapatır.

4-29 Ekim 1914 Görünüşte Türk kontrolünde olan Alman savaş gemileri, Rusya’nın Karadeniz’deki limanlarını bombalar. Bunun üzerine 5 Kasım 1914 günü Britanya ve Fransa, Osmanlı imparatorluğuna karşı resmen savaş ilan eder.

Çanakkale Cephesi’nde muharebeler, taraflar birbirine resmen savaş ilan etmeden önce, 3 Kasım 1914 tarihinde başlar.Britanya Amirallik Birinci Lordu Winston Churchill’in fikir babası olduğu plan uygulanır: Donanma Çanakkale Boğazını geçip, İstanbul’a ulaşacaktır. Böylece 600 yıllık imparatorluğun ve hilafetin başkenti teslim alınarak ‘Avrupa’nın hasta adamı’ Osmanlı safdışı edilecektir.

Osmanlı güçleri, Britanya donanmasının açık tehdidine karşı Çanakkale Boğazı’ndaki müstahkem mevkileri sağlamlaştırılmış, Boğaz’ a boydan boya mayın döşemiş, her iki yaka ya da seyyar toplar konuşlandırılmış ve kalelerdeki çeşitli bataryaları savaşa hazır hale getirmiştir. İngiliz ve Fransızlar Çanakkale’yi geçmeye, Osmanlı ve müttefiki Almanlar ise Boğazı savunmaya kararlıdır.

 

 

NUR-ÜL BAHİR

Nur-ül Bahir gambotu, Çanakkale Savaşları sırasında nakliye gemilerini korumak amacıyla Marmara Denizi’nde karakol görevi yapar. Gambot, 1 Mayıs 1915’te Edward Courtney Boyle komutasındaki İngilizc E14 Denizaltısı tarafından torpillenir. 4 subay ve 32 denizci şehit olur.

27 Ocak 1918 günü E14, Yavuz zırhlısına hücum etmek için Yüzbaşı White komutasında Çanakkale Boğazı’na geri döner. Ancak Yavuz, 24 saat önce hareket edip İstanbul önlerine ulaşmıştır. E14, boğazda bir ticaret gemisine saldırır, fakat attığı torpil erken patlar ve denizaltıya zarar verir. E14 geri dönüş yolunda Kumkale önlerinde su yüzeyine çıkar. Mürettebatın hayatını kurtarmak isteyen komutan sahile yönelir. Türk bataryaları kıyıya ulaşamadan E14’ü batırır.

 

 

CEMAL ÇAVUŞ 

Cumhuriyet gazetesinden Aslan Tufan Bey, 1936 yılında Cemal Çavuş ile bir mülakat yaptı :18 Mart sabah şafakla beraber düşman, 17 parça gemi ile Boğazı zorlamaya başladı. Daha ilk partide bizden 3 yaralı, arkadan da 3 şehit verdik. Topun son nişangahı da kırılınca fena vaziyete girdik. Fakat ateşe devam ediyorduk. O sırada ufak bir mermi gelip topun matafora kolunu (vinç kolu) götürdü. Bu vaziyette topumuz artık sukut etti. Çünkü mermileri topun ağzına kaldıracak alet kalmamıştı. Edremitli Pehlivan Seyyid Hüseyin kollarını sıvadı ve yerde duran 220 kiloluk gülleyi sırtladı, topun ağzına kadar götürdü. O benden daha kuvvetli bir delikanlıydı, ama ben bunu kendime yediremedim ve ikinci gülleyi ben sırtladım. Topumuzun bir tane cansız vinci vardı, şimdi ise iki tane canlı matafora kazanmıştı. Hiç unutmam, dördüncü mermiyi kaldırıp da topa koymuş ve sallamıştı ki dürbünle düşmanı seyreden batarya komutanımız Yüzbaşı Hilmi Bey sevinçle bağırdı:’ Bouvet gidiyor arkadaşlar, gayret!’ Biz daha fazla gayrete geldik. Öteki bataryalarda da müthiş bir yaylım başlamıştı. Akşam olup düşmanın boğazdan çıktığını görünce biz de bir oh çektik…

Aslan Tufan Bey Cemal Çavuş’tan mermiyi yeniden kaldırmasını istediğinde, Cemal Çavuş, 21 yıl 4 ay 13 gün sonra 220 kiloyu tekrar kaldırdı…

 

 

SEYİT ONBAŞI

1936 yılında gazeteci Gıyas Tekin’in yaptığı bir mülakatta, Seyit Onbaşı 18 Mart’ta yaşananları şöyle dile getirmişti:
Düşman bu sefer çok şiddetli ateş açmıştı. Biz de mukabele ediyorduk. Bir aralık toz duman içinde kaldık. 38’lik bir düşman mermisi bizi biraz körlemiş. Topun kafası kırılmış, ihtiyat mermi yolunu bozmuştu. Topumuza çok şükür bir zarar olmamıştı. Hemen yolu temizledik. Bu sırada kumandan, bir krılan matafora koluna, bir de boğaza doğru bakıyordu. Ben de baktım ne göreyim, düşman gemileri ağır ağır içeriye girmiyor mu? Hemen geriye fırlayarak araba üzerinde duran koca merminin başında boyunlarını bükmüş bakmakta olan arkadaşları araladım. Elimi biraz topraklayarak bir dizi mi yere koydum ve mermiyi sırtladım. Kendimi topun ağzında buldum. Merdivenleri ilk defa nasıl çıktığımı hatırlamıyorum. Gene aşağıya atlayarak ikinci, üçüncü, dördüncü mermileri sıra ile taşımaya başladım.

Kısa bir zaman sustuktan sonra aslan topumuz gene gürlemeye başlamıştı. Bir aralık kumandan ‘Artık yeter yoruldun Seyit, gel bak düşman kaçıyor’ diye beni tarassut yerine çağırdı.’Şunu da çıkarayımda beyim, gelirim’ dedim. Ve son gülleyi de çıkardım. Sonra öğrendik ki, düşmanın 5 gemisi batmış ve yalnız bize o gün düşman gemileri 723 mermi sallamıştı. Bu kadar gürültü de bize çok az zarar olmuştu. Ama o gün akşam üzeri denizden epey de balık toplamıştık…

 

 

MÜSTECİP ONBAŞI

Teğmen Leon Ravanel komutasındaki Turguoise, ağlara ve mayınlara takılmadan Boğaz’ı geçmeyi başarır ve 22 Ekim 1915’te Fransız bayrağını Marmara’da dalgalandırır. 30 Ekim’de başlayan Fransız geri dönüş yolculuğunda ise boğaz akıntıları ile boğuşurken yakınlarında karaya oturur.Müstecip Onbaşı, onu kulesinden vurur.

Mürettebat denizaltıyı o kadar büyük bir panikle terk eder ki, komutan Ravenel önemli belgeleri imha etmeyi bile unutur.Fransızları esir alan Türkler bu gizli belgeleri Almanlara teslim eder.

Belgelerde Turguoise’ın Marmara’da İngiliz E20 denizaltısı ile buluşma planları yazılıdır. 6 Kasım’a bu önemli randevuya Turguoise yerine Alman U B-14 denizaltısı gider ve attığı tek torpidoyla E20 Marmara’ya gömer. Müstecip Onbaşı, neredeyse tek mermiyle iki düşman denizaltısı avlamıştır.

İngilizler E20 denizaltısı ile 21 denizcinin kaybından dolayı Fransız komutan Ravenel’i suçlarlar. Müttefikler arasındaki tatlı rekabet, yerini öfkeye bırakır.

Ele geçirilen Turguoise denizaltısına, İstanbul’da yapılan büyük bir törenle Müstecip Onbaşı adı verilir.

 

 

ZAFER NASIL KAZANILDI?

Büyük savaş gemilerinin kalelere yaklaşıp onları vurabilmesi ve Çanakkale Boğazı’nın en dar yerine ulaşabilmeleri için, mayınların temizlenmesi gerekmektedir. Ancak, mayın tarama da kullanılan İngiliz balıkçı teknelerinin kıyıdaki bataryalar için kolay lokma olmaları nedeniyle mayın temizleme faaliyetleri başarısızlıkla sonuçlanır. Bunun üzerine, aralarında çağın en modern dretnotu olan Oueen Elizabeth’in de bulunduğu 18 İngiliz ve Fransız savaş gemisi ve kruvazörün, mayınları koruyan kaleler üzerine büyük bir saldırı düzenlemesi kararlaştırılır.

İngiliz Amiral John de Robeck komutasındaki müttefik donanması, Çanakkale Boğazı savunmasını yok edecek, ardından mayın tarama filoları mayın alanlarını temizleyecek ve boğaz yolunu büyük savaş gemilerine açacaktır. Müttefik donanması, 18 Mart 1915 günü Çanakkale Boğazı’ndan içeri girer.

Savaş gemileri, 12 kilometre mesafeden, Çimenlik ve Kilitbahir kaleleri ile Dardanos Tabyası’ na top mermisi yağdırır. İlk başta bombardıman başarılı olmuş gibi görününce, mayın tarama gemileri çağrılır ; ancak o sırada Fransız savaş gemisi Bouvet bir mayına çarpar Gelibolu kıyısındaki bataryalardan atılan bir top mermisinin de gemiye isabet ettiği düşünülmektedir ve 603 mürettebatı ile birlikte birkaç dakika içinde batar. Daha sonra iki İngiliz savaş gemisi, irresistible ve Ocean da aynı mayınların tuzağına düşer. Mayın tarama gemileri ise, Türk topçularının isabetli ateşi karşısında ilerleyemez. 3 savaş gemisinin battığı, üçünün de ağır yaralanarak savaş dışı kaldı 18 Mart 1915 gecesi, müttefikler denizden saldırılarını sonlandırma kararı alır ve Osmanlı savunması, dünyanın en büyük deniz kuvveti karşısında kesin bir zafer kazanır.



Www.instagram.com/acikvnet

Www.twitter.com/acikve_net

 


Bir cevap yazın