BEL AĞRISI VE KORUNMA YOLLARI

Bugünkü yazımızda bel ağrısından bahsedeceğiz. Kişilerin bel yapılarını tanımaları, belin hangi hareketle ne kadar zorlanacağını bilmeleri, bel ağrısına neden olan risk faktörlerini, günlük aktiviteler sırasında nasıl davranacaklarını egzersizlerinin etkilerini öğrenmeleri gereklidir. Bel ağrısının yenilemesini önlemek için hastanın eğitimi temel amaçtır.

BEL AĞRISINDA RİSK FAKTÖRLERİ

Kişisel Faktörler

YAŞ:Bel ağrılarının sıklığı yaşla birlikte artar ve 40-60 yaşlarında en sık karşımıza çıkar.

CİNS : Kadınlarda bel ağrısının daha sık tanımlanması, ağrı nedeniyle hekime daha kolay başvurmalarına bağlanmaktadır. Gerçekte, kadınlar ve erkekler arasında, mesleki risk faktörleri dışında fark olmadığı belirtilmektedir.

DURUŞ BOZUKLUĞU: Kambur duruş, belin fazla çukuru ya da düz tutulması bel ağrısının önemli nedenlerindendir.

FİZİKSEL UYUM BOZUKLUĞU :Sürekli egzersiz yapan ve fiziksel aktiviteleri iyi olanlarda bel ağrısı daha azdır.

YAPISAL ÖZELLİKLER:Bacak boyu farklı, skolyoz (gövde eğriliği ) , kamburluk bel kavsinin artması yanında azalması vücudun ağırlık merkezinin kaymasına yol açarak sırt ve bel ağrısına neden olur.

AKCİĞER HASTALIĞI :Kronik öksürük nedeni ile bel ağrısı riskini arttırmaktadır.

SİGARA, KAFEİN : Diskin oksijenle beslenmesini bozar ; kronik öksürüğe neden olarak bele fazla yük binmesine yol açar.

ŞİŞMANLIK : Kasların zayıflamasına ve omurgaya binen yükün artmasına neden olarak bel ağrısına yol açar. Aşırı yük altındaki kaslar kolay yorulur ve incinmelere açık hale gelir, kolayca incinirler. Fazla kilonun baskısı altında belin normal kavsi artar. Omurgalara fazla yük biner. Artan yükle birlikte basıncın eşitsiz dağılımı disklerin fıtıklaşmasını kolaylaştırır. Karın bölgesinde biriken yağlar nedeniyle yük kaldırırken vücuda yakın tutmak zorlaşır ve bel ağrısı riskini artırır.

Çok Doğum: Kasların zayıflamasına, bağların gevşemesine neden olur.

Mesleki

Ağır kaldırma gerektiren meslekler,

Öne eğilme, eğilerek dönme gerektiren meslekler,

Otobüs, kamyon sürücü gibi titreşime maruz kalınan meslekler,

Sabit çalışma duruşu gerektiren meslekler (örneğin bilgisayar kullanmak).

Psikolojik

Stres altında yaşayan kişilerin bel ağrısı ile karşı karşıya gelmeleri diğer insanlardan çok daha sıktır. Gerginlik bel ağrısına, bel ağrısı gerginliğe yol açarak oluşacak kısır döngünün kırılması çok zor olabilir. İşte ilgili psikolojik faktörler şunlardır:

1.İşini sevmeme
2. Takdir edilme
3 Aşırı gerginlik, stres

Davranışsal Faktörler

Bel ağrısının nedeni ile çevrelerinde gördükleri ilgi, yardım, işlerini kolaylaştırılması, tazminat alma, erken emeklilik gibi ikincil kazançlar nedeniyle bel ağrısı artı bilmektedir.

Sportif

Futbol, tenis, kürek, halter, güreş.

BEL AĞRISININ NEDENLERİ

Bel ağrısı, eklemler, bağlar, kaslar veya diskten kaynaklanabilir. Bel ağrılarının çoğunluğu mekanik kaynaklı (omurganın işlevsel ya da yapısal bozukluklarına bağlı) bel ağrılarıdır ve bunların pek az bir bölümü bel fıtıklarına bağlıdır.

BEL ZORLANMASI

Mekanik stresler sonrasında ortaya çıkan bel ağrısıdır. Kötü kullanma ya da aşırı kullanma sonrasında bel kaslarının, bağlarının ya da eklemlerin zedelenmesini ifade eder. Kaslar ve bağları yeterince güçlü ve esnek değilse, yerden bir kitap almak ya da yukarıdaki rafa uzanmak, bile bel zorlanmasına neden olabilir. Beldeki ağrıya duyarlı yapıların omurganın hareketiyle uyarılması sonucunda bel ağrısı ortaya çıkar.

En Fazla Görülen Bel Problemleri

1. Kas zorlanmaları, kas spazmı.

2. Bağlar ve eklemlerdeki bozukluklar

3. Disk ve çevre dokularda yıpranma

4. Disk fıtığı

5. Diğerleri (metabolik, enfeksiyoz, tümör, psikolojik.)

Bu uyarılar :

1. Normal beni Beklenmeyen normal stresin gelmesi,

2.Normal ve anormal stresin gelmesi,

3. Anormal bele normal stresin gelmesi şeklinde olabilir.

Harekete hazırlıksız olmak, o sırada yorgun, kondisyonsuz, gergin ya daha sabırsız olmak normal belde beklenmeyen normal strese yol açarak bel ağrısına neden olabilir. Uzun süre aynı pozisyonda kalmak (örneğin :öne eğilmiş pozisyonda) normal bele anormal stres yapar. Omurgada var olan yapısal bozukluklar nedeniyle, normal kişilerde sorun yaratmayan hareketler ve yüklenmeler kolaylıkla bel ağrısına neden olabilir.

Bel zorlanmasından korunmak için yapılması gereken en önemli şey, güçlendirme ve esnetme egzersizleridir. Ancak, bu egzersizler sırasında bile zorlanma olabileceğinden, öncesinde yeterince ısınmaya özen gösterilmelidir.

KAS SPAZMI

Kas spazmı, kasların ağrıya karşı verdiği koruyucu bir yanıttır. Bel zorlanması ya da disk fıtığı gibi durumlarda o bölgedeki kaslar, beli hareketsizleştirmek ve zedelenmenin ilerlemesini önlemek için kasılırlar.
Ancak bu koruyucu kasılma hastanın canını çok yakar. Bu nedenle, kas gevşeticiler, ağrı kesiciler, bölgesel sıcak uygulamaları spazmının azaltılmasında yardımcı olabilir.

BEL FITIĞI

Yaşlanma ile birlikte diskin halkasal bağları esnekliğini yitirir, su kaybeder ve zamanla ince çatlaklar ortaya çıkar. Diskin içindeki jölemsi çekirdeğin bu çatlaklardan girerek arkaya doğru balon ulaşmasına “fıtık” denir.Fıtıklaşan disk, omurgayı arkaya yanlardan terk eden çevresel sinir üzerine baskı yaparak “siyatik” ağrısına yol açar. Bu durumda siyatik sinirin yolu boyunca belden ayağa kadar yayılan şiddetli ağrı ortaya çıkar.

BEL KAYMASI

Bir omurgada doğumsal ya da sonradan yıpranma sonucunda “spondilolizis” adını alan bir bozukluk ortaya çıkar. Eğer bu bozukluk, omurun iki yanında olursa omur öne doğru kayar.

Birçok olguda bozukluk doğumsal olduğu halde, buna bağlı bel yakınmaları 20’li yaşlara dek ortaya çıkmaz. Bu yaşlardan itibaren kas-bağ desteğinin bozulmaya başlaması ile birlikte yakınmalara neden olmaya başlar. Tedavide korseleme, fizik tedavi yöntemleri, egzersiz ve ilaçlardan yararlanılır. İleri olgularda cerrahi yolla sabitleme gerekebilir.

BEL AĞRISINI ENGELLEMENİN YOLLARI

Günlük yaşam aktiviteleri sırasında nasıl davranacağımızı bilmek ve bunlara uygun davranmak, bel ağrılarının yenilemesini engellemede en etkili yollardan biridir. Uygun şekilde ayakta durma, yatma, oturma, ağırlık kaldırma gibi tekniklerin öğrenilmesi ileride oluşacak sorunların engellenmesini sağlayabilir.

NE ZAMAN HEKİME GİTMELİ?

Bel ağrılarının büyük çoğunluğu kendi başına herhangi bir şey yapmaksızın geçebilir. Kısa süreli istirahat, basit ağrı kesiciler genellikle kısa sürede ağrının geçmesini sağlar. Bu nedenle, her türlü ağrıda hemen hekime koşmak gereksizdir.

Peki ne zaman hekime gidelim?

1. Bel ağrısı için alarm anlamına gelen “Kırmızı Bayrak”
2. Dinlenmeyle geçmeyen inatçı ağrılar ; gece ağrıları
3. Kaslarda güçsüzlük, zayıflama.

BEL AĞRILARINDA KIRMIZI BAYRAKLAR

Bel ağrılı hastanın hemen ileri yöntemlerle incelenmesi ve tedavisini gerektiren acil durumlardır. Bu durumlarda, en kısa zamanda gerekli girişimler yapılmalıdır.

Kırmızı Bayraklar

Kırık olasılığı, yüksekten düşme, trafik kazası gibi önemli kazalar ; yaşlı ve osteoporozlu kişilerde küçük kazalar.

Tümör ya da enfeksiyon olasılığı 20 yaş altında ya da 50 yaş üzerinde olmak, öyküde kanser varlığı, ateş, halsizlik, nedensiz zayıflama, sırt üstü yatınca ağrı, gece ağrısı, bağışıklık yetersizliği.

Kauda ekina sendromu olasılığı

Makat çevresinde ve arasında duyu kaybı, idrar yapamama /kaçırma, dışkı tutamama, bacak ya da ayakta ani başlayan kaç kas güçsüzlüğü ayağını sürüme.

BEL AĞRISI BULGULARI

Belde ağrı
Belden bacağa yayılan ağrı
Kas tutulması spazmı
Topallayarak yürüme
Gövdenin bir tarafa eğilmesi (skolyoz) Bacakta güç azalması
Ayak /bacakta karıncalanma, uyuşma Refleks kaybı.

BEL AĞRISI TEDAVİSİ

Bel ağrısı geçirenlerin yüzde 70-85’i ilk ataktan sonra tedaviye gerek kalmadan iyileşir. Ancak bel ağrısı geçirenlerde bu ağrının yineleme olasılığı çok yüksektir. İlk kez bel ağrısı geçirenlerin yüzde 40′ ında bir yıl içinde ikinci atak, süregelen bel ağrısı olanların yüzde 80’inde aynı yıl içinde ikinci atak ortaya çıkmaktadır. Önemli atak ilk yataktan korunmak; ilk atağı geçirenlerde tekrarlamanın önlenmesini sağlamaktır.

Bel ağrılarının yerleşmesini ve tekrar etmesini önlemek için:

Erken tanı ve etkili tedavi
Hasta eğitimi
Erken işe dönme, temel ilkelerdir.

Tedavinin Amaçları

Ağrıyı gidermek
Kas tutulmasını azaltmak
Kas gücü, dayanıklılık ve aerobik kapasiteyi artırarak günlük yaşama ve işi en kısa sürede dönüşü sağlamak Yaşam kalitesini artırmak
Beli korumayı öğrenmek
Bel ağrısının tekrarlanmasını önlemek

Tekrarların Önlenmesi İçin :

Bel bölgesindeki yumuşak dokuların esnekliğinin sağlanması
Bel kaslarının yeterli güce ulaşmasını sağlanması
Günlük aktivitelerde ve dinlenme de uygun hareket şekli ve duruşların öğrenilmesi
Bel ağrısı oluşturan risk faktörlerinin saptanıp ortadan kaldırılması gereklidir.

İSTİRAHAT

Bel ağrılarının tedavisinde istirahatını yeri açıktır. Ama bundan 10-15 yıl önce 2-3 haftaya uzatılan yatak istirahatı, günümüzde gereksiz hatta zararlı bulunmaktadır. En fazla üç beş gün süreli yatak istirahati çoğu uygun ve yeterlidir. Nörolojik bulgusu olan hastalarda istirahat dönemi iki haftaya uzatılabilir. Buradaki istirahat daha çok ev istirahati şeklindedir. Örneğin ev hanımı, ayakta dik durarak yemek yapıp, bulaşık yıkayabilir. Uzun süre yatak istirahati yapanlarda iyileşmenin daha uzun sürdü ve işe dönmenin geciktiği gösterilmiştir. Bu nedenle en kısa sürede normal günlük yaşantınıza ve işinize dönmeniz iyileşmenizi daha da hızlandıracaktır.

İstirahat neden ağrıyı azaltır? Yanıtı basit. İstirahat sırasında omurgaya binen yük azalır ve iyileşme süreci kısalır. Ancak, istirahat süresi gereğinden uzun tutulursa disk üzerinde zararlı etkilere ve kaslarımızın zayıflamasına yol açacağı gözden kaçırılmamalıdır.

Hangi pozisyonda istirahat etmelidir? Bunun kesin bir kuralını vermemek daha doğrudur. Uygun bir yatakta, rahat ettiğiniz pozisyonda yatmanız en iyisidir. Bu pozisyonu deneyerek kendiniz rahatlıkla bulabilirsiniz. Genellikle dizler hafifçe kıvrık şekilde yan yatmak ya da dizler altına bir yastık koyarak sırt üstü yatmak en iyi sonucu verir.

 

Www.instagram.com/acikvnet

Www.twitter.com/acikve_net


Bir cevap yazın