Atın Temizliği Nasıl Yapılmalıdır?

 

Bilindiği gibi canlılarda deri bir solunum organıdır. Yine normal beden ısısının korunması ve vücutta biriken zararlı cisimlerin dışarı atılmasından deri büyük rol oynamaktadır. Dolayısıyla bütün canlılarda deri sağlık için iyi bakımı ve temizliği gerektiren bir organdır. Görevlerini iyi yapabilmesi için derinin derinin temiz olması gerekmektedir, yoksa gözenekler kir ve kepeklerle kaplanır. Bu da atın sağlığının bozulmasına neden olur. Atlarda vücut temizliği büyük ölçüde tımarla yapılır.

TIMAR

At bakımı ve temizliğine çok önem veren eski Türkler; ‘iki tımar bir yem yerine geçer’ derler. Tımar atlarda biriken toz, kir, kepek ve çamurların giderilmesi için yapılan temizlik çalışmasıdır. Atlarda en az 45’er dakikalık sürelerde günde iki kez tımar yapılması alışkanlık yapılmalıdır. Tımarın çağdaş tımar aletleriyle yapılması, çıkan tozun zararlarını önlemesi açısından yararlıdır.

TIMAR TAKIMLARI 

Tımar yapabilmek için şu gereçlere gereksinim vardır:

Yele fırçası, kıl fırçası, kaşağı, gebre, iki adet sünger, iki adet havlu, maya demiri, tarak, su kovası, kauçuk kaşağı. Bu gereçler haftada bir kez dezenfekte edilmeli ve asla bir atın tımar takımı diğer atlarda kullanılmamalıdır.

 

TIMAR NASIL YAPILIR? 

  1. Tımara atların sol yanından ve boynundan başlanır. Önce yele fırçasıyla atın yele ve kuyruk bitimini de içeren bütün vücudu tüy yatımına ve tersine sürülerek kirler kapatılır. Eğer yele fırçası yoksa bu işlem kıl fırçasıyla da yapılabilir.
  2. Bundan sonra kıl fırça sağ ele ve kaşağı sol ele alınarak boynun sol yanından ve tüylerin tersi yönünden kol uzunluğunca sürülmeye başlanır. Boyunla beraber yelenin altı, vücut, karın ve bacaklar iyice fırçalanır.  Fırçanın kullanılmasında; ‘Bir ters, iki düz’ kuralı uygulanmalıdır. Yani, fırça bir kez tüylerin ters yönünde iki kez tüy yatımına doğru sürülmelidir.
  3. Fırça ata vurularak ve çarpılarak kullanılmaz. Hareketler yumuşak ve sakin, eldeki fırça devamlı deri üzerinde ve kol uzunluğu boyunca hareket ettirilmelidir. Bu ‘Bir ters iki düz’ hareketinden sonra fırça sağ eldeki kaşağı dizelere ve yukarıdan aşağı çekilerek temizlenmelidir. Fırça kaşağı üzerinde beşinci kez temizlendikten sonraysa kaşağı boksun dışında, hizmet yolunun kenarına vurularak temizlenir. Böylece vücudun sol kısmı temizlenmiş olur. Vücudun tamamen temizlendiğini anlamak için parmaklar tüylerin ters yönünde sürülür. Bu sırada tüylerin üzerinde kepek çıkmaz veya parmak uçlarında kepek görülmezse vücut temizlenmiş olur. Bundan sonra atın sağ yanı yine boyundan başlamak üzere aynı hareketlerle temizlenir. Bu da bittikten sonra baş temizliğine geçilir. Alın, yanak ve çene tüylerinde biriken kepekler kıl fırçasıyla temizlenir. Fırçayı başta kullanırken gözlere gelmemesine dikkat edilmelidir. Kulak dipleri güzelce fırçalanır. Sonra kuyruk ve kuyruk bitimi kendi fırçasıyla temizlenir.
  4. Kaşağı ancak fırçaların temizlenmesi amacıyla kullanılan bir gereçtir. Vücuda kesinlikle sürülmez. Vücutta tımar fırçasının çıkaramadığı sert kirler lastik kaşağıyla kabartılmalıdır.
  5. Fırça tımarı bittikten sonra gebreyle tımarın başlandığı yön ve bölgeden başlamak üzere tüy yatımına doğru vücuda sürülür. Tüylerin parlamasına ve derideki kan dolaşımının artırılmasına yardım eder.
  6. Daha sonra ağız, göz ve burun çevresinde kullanılacak sünger, su kovasında ıslatılır ve suları sıkılarak bu bölgeler temizlenir.
  7. Kulak, kuyruk, kuyruk alt, çav ve apış arası için kullanılacak süngerle bu bölgeler temizlenir.
  8. Kahkül, yele, kuyruk, bukağılık kılları parmakla açılarak fırçayla temizlenir. Bukağılık kılları asla kesilmez ve ıslak bırakılmaz. Çünkü nem bu bölgelerde yaralara yol açabilir.
  9. Daha sonra maya temizliğine geçilir. Tımardan sonra tırnak bakımı çok gereklidir. Çamurluysa özellikle yıkanmalıdır. Maya içini dolduran kir ve çamur, maya demiriyle iyice temizlenir.

Bir Başka Tımar Çeşidi ”El Tımarı” 

El tımarı vücut üzerinde uzanmış kılların alınması amacıyla deriye yapılan bir masajdır.

El tımarının yararları

  • Deriye fazla kan gönderilmesini sağlayarak beslenmesini güçlendirmek
  • Atın çeşitli hava koşullarına karşı direncini artırmak.
  • Uzun kılların çabuk dökülmesini ve parlaklığını sağlamak.
  • Bir çeşit masaj etkisi dolayısıyla atta çalışmadan dolayı oluşan yorgunluğu gidermek.
  • Atların iştahını açmak ve zindeliklerini korumak.

El tımarlarının yapılışı 

Önce iki el suya batırılarak ıslatılır. Eller ovularak bir zincirin iki el arasında yapışkan hale getirilmesi en iyi yöntemdir. Fazla suyu atılır. Sonra tımarda izlenen yön ve bögelerden başlanarak avuç içi tüy yatımının tersine kuvvetle bastırılır. Parmaklar hafifçe aralanır ve tür yatımı yönünde kuvvetlice çekilir. Bu şekilde bütün vücut el tımarından geçirilir. Yalnız üç beş hareketten sonra parmaklarda biriken kılların atın gerisindeki hizmet yolu kenarına eller ovuşturularak dökülmesi gerekir. El tımarından çene altı ve kulak diplerinin de geçirilmesi gerekir. El tımarı bu iş için yapılmış lastik taraklarla ve kılları yolmadan yapılabilir. El tımarı özellikle bahar mevsiminde yapılır; fakat, diğer zamanlarda da yapılmasının yararı büyüktür. Yalnız soğuk havalarda ıslanan vücudun bezle iyice kurutulması ve sonra vücudun bir gebreden geçirilmesi gereği çok önemlidir.

Atları neden yıkamamız gerekir? 

Yıkamadan amaç, atın vücudunu suyla temizlemektir. Sıcak ve güneşli havalarda hava akımı olmayan ve rüzgar tutmayan yerde yapılması gerekmektedir. Yıkamanın yapılabilmesi için su, sünger, ter bıçağı ve fırçaya gereksinim vardır. Islak süngerle atın boynu ıslatılır, sonra yukarısından aşağı doğru bütün vücuda sürülür. Bu iş kovayla su dökülerek ve ellerle yapılabilir. Bu sırada atın vücudu sabunla iyice temizlenmelidir. Yıkamadan sonra tüy yatımına doğru çekilir ve ter bıçağı aynı yönde vücuda sürülerek fazla sular alınır. Daha sonra at gölge ve hava akımının olmadığı bir yerde dinlendirilir. Genel olarak yıkanmalar yemden iki veya üç saat sonra yapılmalıdır. Hasta atlarla çalışılmadan yeni dönmüş terli atlar yıkanmazlar.

Tımarda dikkat edilecek hususlar 

  • Atı yularsız ve serbest haldeyken tımar yapmaya kalkmayın. Eğer gıdıklanır ve oynarsa dönmeye kalkışır, bu da kontrolünüzü kaybetmenize yol açar.
  •  Başlangıçta maya demiri ile ayak içlerini, mayalarını fırçalayıp temizlenmelidir. Ayak sağlığı için mayaları olarak nitelendirilen tırnak içlerinin temizlenmesi çok önemlidir.
  • İkinci olarak plastik bir kaşağı yardımı ile daireler halinde vücudunu tımarlayın. Demir kaşağı kullanılmamalıdır. Siz olsanız demir bir tarağı vücudunuza dokundurur muydunuz? Atı kendi yerinize koyup, ona göre davranmalıyız.
  • Aynı hareketi atın boynundan kuyruğuna doğru tek hareketlerle yapabilirsiniz. Bu işlem hem atınızın derisini kontrol etmenizi ve her türlü yaralanmayı gözlemenize hem de kan dolaşımını harekete geçirebilmenize yardımcı olur. Fakat kaşağı sert gelebileceği için sakın atın baş ve aşağı bacak bölgelerinde kullanmayın. Bu bölgeler için yumuşak fırça uygundur.
  • Sert fırça ise kaşağıda ki kirleri temizlemek için kullanılır.
  • Atınızın kuyruk ve yeleleri içinde yumuşak bir taraf ideal olur. Atınızın kuyruk veya yelesini taramadan önce bir sprey yardımıyla hafifçe nemlendirdikten sonra birkaç kuyruk teli ele alarak tarama işlemini yapabilirsiniz. Birden hepsini taramaya ve atınızın kuyruk ve yelelerini tahrip olur. Hem canı acır hem de tahriş olur ki bu da kıl azalmasına neden olur.
  • Göz etrafları içinde temiz yumuşak bir sünger kullanabilirsiniz.
  • Atınızı haftada bir şampuanla yıkayabilir ve rahatlamasını sağlayabilirsiniz.
  • Her atın kendine özel bir tımar seti olmalıdır. Deri hastalıkları ve parazitler tımar seti ile rahatlıkla diğer atlara bulaşabilmektedir.
  • Atınızın vücut havlusu, baş havlusu ve apış arası havlusu farklı renklerde olmalı ve karıştırılmamalıdır.
  • Tımar ahırda yapılacaksa ahır ve pencereler hava akımı yapmayacak şekilde açılmalı ve havalandırılmalıdır, yoksa tımar sırasında oluşan toz ve kepekler, insanlar ve atlar tarafından solunur. Yine ahırda bulunan atların gıdaları üzerinde bu kirlerin toplanması önlenmelidir.
  • Tımardan amaç vücudu temizlemektir, uzun süre vücut üzerinde oyalanmak gereksiz zaman kaybına neden olur; dolayısıyla kılların ters yönünde parmaklar sürülünce toz, kir ve kepekler görülmezse sonuca ulaşılmış olur. Uzun süreli tımarlarda deri duyarlılık kazanır; bu durum atlarda huzursuzluklara yol açar.
  • İyi havalarda tımar açık yerlerde yapılmalıdır.
  • Tımar yapılan yerde zeminin kaygan olması sakıncalıdır. Çünkü atların düşmesiyle kırık, çıkık ve yaralanmala olayları olabilir. Bazı atlar bağlanmadan serbest olarak tımar edilmekten hoşlanırlar.
  • Tımar sırasında atın bir yanından diğer yanına geçilirken diğer dikkatli davranılmalı ve olanak varsa önden geçilmelidir.
  • Vücudun herhangi bir yerinde irkilme, acıma, sıcaklık ve şişlik görülürse hemen haber verilmelidir.
  • Tımar sonrasında ata gereksiz kaba ve hoyrat davranışlar yanlıştır, bu durum, atta huzursuzluğa neden olur. Tersine yumuşak seslenmeli, ıslık çalmalı ve konuşarak teskin etmeli, güven vermeli; ancak, bazen sert ve şiddet kullanmak ve zamanında olursa yarar sağlar.

Neden Tımar?

Tımar, at bakımının en temel ögelerinden biridir. Her gün düzenli olarak ve ata vakit ayırarak yapılması gerekir. Tımar sadece temizlik değildir. Tüyleri tabii ki temizler ancak ata aynı zamanda bir masaj niteliğinde olduğu için kan dolaşımını artırır atı daha keyifli bir hala getirir.

Düzenli tımar edilen ve iyi bakılan bir atın hem tüylerinin sağlıklı olduğunu temiz olduğunu, hem de ruh halinden, ahırdaki duruşundan, davranışından, daha mutlu ve sağlıklı olduğunu görmek mümkündür.

  • Atınızın güzel görünmesi ve rahatlaması için
  • Her türlü yaralanmalara ve deri problemlerine karşı atınızın vücudunu incelemek için
  • Atınıza binerken tüm koşum takımlarında ki sürtünme dolayısıyla aşınma ve açık yara oluşumunu engellemek için
  • Atınızın tenini dayanıklı be sağlıklı tutmak için
  • Atınızın kan dolaşımını hareketlendirmek için

Atınızın her gün tımar olması gerekmektedir. At binilse de binilmese de sağlığı için bu önemli bir ayrıntıdır. Atı tımar etmek, bir yandan temizlik ve masaj yapmak, diğer yandan da onunla vakit geçirmenizi, karşılıklı bir ilişki kurmanızı sağlar. At, çalışmadan önce ve sonra tımar edilmelidir. Atın çalışmadan önce tımar edilmesi ve temiz olduğundan emin olmanızı sağlar. Atın çalışmadan sonra tımar edilmesi, çalışma sırasında yaralanıp yaralanmadığını kontrol etmeye, bakımını yapmaya ve atınızı temizlemeyi amaçlar.

Tımar her gün yapılması gereken bir temizliktir. Çünkü bu, atınızın moralini yükseltir  ve vücudunun kir ve tozlardan temizlenmesiyle deri gözeneklerinin açılması dolayısıyla deri solunumunu sağlar. Atınızın sağlığı için, tımarı , mümkün oldukça dışarıda yapmalısınız. Masayı temizlerken ise box’un içinde yapmalısınız.

 

 

 

Www.instagram.com/acikvnet

Www.twitter.com/acikve_net

 


Bir cevap yazın