Artistik Buz Pateni Nasıl Yapılır?

Artistik Buz Pateni bir spor dalı olduğu kadar, bir eğlence ve bir sanat faaliyeti de sayılabilecek artistik paten, dünyadaki en köklü sporlardan biridir.

Arkeolojik kazılarda bulunan hayvan kemiklerinden yapılma ilkel patenler, insanoğlunun en eski çağlardan beri paten kaydığını göstermektedir. Paten kaydığı bilinen eski isimlerden biri 14.yüzyılda yaşamış Hollandalı Azize Lidwina’dır.


Artistik buz pateni bireysel, çift ya da grup olarak buz üstünde dönüş, atlayış, kaldırış, adım dizisi gibi hareketlerin yapıldığı bir olimpiyat sporudur. Yarışmalarda müzik eşliğinde, yapılacak dansın ya da gösterinin konusuna uygun kostümlerle gerçekleştirilir. Sporun uluslararası yönetim organı International Skating Union kısa adıyla ISU’dur.

Artistik buz pateni 1908 Yaz Olimpiyatları ile olimpiyat programına alınmış, 1924 Kış Olimpiyatları ile de ilk kez Kış Olimpiyatları altında yapılmıştır.

ISU, Avrupa Şampiyonası, Dünya Şampiyonası, Dört Kıta Şampiyonası ve İSU Grand Prix Yarışmaları gibi yarışmalarda düzenler. Olimpiyatlar düzeyinde yarışmalar Buz Dansı, Çiftler, Tekler disiplininde yapılır. Bunun dışında artistik patinaj başka pek çok değişik şekilde dörtlü ya da 10-12 kişilik gruplar halinde de icra edilebilir.


DİSİPLİNLER NELERDİR? 

  • Tekler yarışmaları sadece 1 erkek ya da sadece 1 kadın sporcunun (ISU kurallarında ” ladies ” olarak geçer) atlayış, dönüş,adım dizisi (step sequences), spiral ve diğer başka teknik elemanları gösterdiği disiplinidir.
  • Çiftler bir kadın ve bir erkek sporcudan oluşan çiftin, çiftlere özel teknik elemanlar olan ölüm spirali, twist kaldırışı gibi elemanlarla birlikte fırlatmalı atlayış, (erkek sporcu kadın sporcuyu havaya atar ve kadın sporcu havada atlayış yapar), yan yana ve birlikte dönüşler yaptığı disiplinidir.
  • Çiftlerde kaldırışlarda kadın sporcu erkek sporcunun baş seviyesinin üstünde tutulur.
  • Buz dansı yine bir kadın ve bir erkek sporcu ile birlikte yapıldığı bir disiplindir.
  • Çiftlerden teknik elemanlar olarak çok daha farklıdır.
  • Buz dansı kaldırışlarında kadın sporcu erkek sporcunun omuz seviyesini tamamen geçmez.
  • Buz dansı genelde ayak oyunlarına, dans tutuşlarına ve müzikle uyuma yoğunlaşır.
  • Senkronize kayma 12 ya da 20 patenci ile gösterilen bir disiplindir.

ATLAMA TEKNİKLERİ NASILDIR? 

Buz Pateninde 6 önemli atlayış (jump) vardır. Bunlardan 3’ü ayağa buz vurup güç alarak, diğer 3’ü ise havaya sıçrayarak gerçekleştirilir. Bunlardan ayağı buza vurup güç alarak yapılanlar:

  1.  Toe Loop
  2. Flip
  3. Lutz

Havaya sıçrayarak yapılanlar:

  1. Salchow
  2. Loop
  3. Axel

Bu atlayışlar tek başlarına yapılabildikleri gibi arka arkaya, kombine bir biçimde de yapılabilirler. Kombine atlamalar patenciye daha fazla puan kazandırırç Atlayışlar tekli, ikili, üçlü, dörtlü olarak gösterilebilir. Üçlü atlayış patencinin havada üç tur döndüğü anlamına gelir.

Buz dansında ISU yarışmaları için geçerli olan yedi değişik kaldırış tipi vardır. Bu kaldırışlarda her takım değişik pozisyonlar kullanılabilir. Buz dansı kaldırışlarında zorluk seviyesinin belirlenmesi için her pozisyon en az 3 saniye gösterilmelidir.

Her pozisyon program boyunca sadece 1 kere kullanılabilir. Bu kaldırışlar kısa (6  saniye) ya da uzun (10 saniye) sürelerde gösterilebilir.

Dans kaldırışlarından farklı olarak çiftlerde kaldırışlar tutuşlara göre gruplandırılır. ISU kuralları 5 değişik kaldırış türü içerir ve bu kaldırışlar zorluk düzeylerine göre derecelendirilir. ISU’nun büyükler düzeyinde ki yarışmaları için erkek sporcu birden fazla, üç buçuktan az sayıda dönüş yapmalıdır.

Kaldırışların grubu kadın sporcu erkek sporcunun omzunun üzerine çıktığı andaki tutuş ile belirlenir. Kaldırışlar çıkış pozisyonu, iniş kenarı, havada ki pozisyon ya da kadın sporcu kaldırılırken tutulan tutuşa göre isimlendirilebilir.

2002 Kış Olimpiyatları’na kadar Buz Patenin 6’lık sistem denen, sporcuların sergilediği programın 6 tam puan üzerinden değerlendirildiği bir sistem uygulanmıştır. Bu sistemde hakemler sporcunun performansına göre teknik ve artistik olarak 2 farklı puan verirler.

Teknik puanlar sporcunun yaptığı atlayışlar, dönüşler, bunların hatasız yapılıp yapılmaması gibi serideki teknik elemanları, artistik puanlar ise sporcunun müzikle uyumu, kostümleri, buz pistinin kullanımı gibi ögeleri içerir.

Hakemler sporcuyu 6.0 tam puan üzerinden değerlendirir. 6.0 tam puan serinin kusursuz bir biçimde sergilendiğini gösterir. Hakemler 5.4 ya da 4.2 gibi ondalık  puanlar da verebilir.

2002 Kış Olimpiyatlarında Çiftler kategorisi yarışmasında patlak veren, sonunda 2 çiftin birden olimpiyat şampiyonu ilan edildiği olaylardan sonra yeni bir puanlama sistemi getirildi. Bu sistemde sporcuların yaptıkları her bir hareketin (atlayışlar, dönüşler, kaldırışlar) bir ham puanı vardır. Hakemler hareketin yapılışına göre sporcuya bu puandan 3 puan fazla ya da 3 puan düşük verebilir.

Ancak sistem Buz Pateni’ne zarar verdiği, sporcuların programlarının zorlaştığı ancak artistik yönden zayıfladığı, sporcuların kendilerini çok zorladıkları ve bunu sakatlanmalara sebebiyet verdiği yönünde eleştiriler aldı.

 

TÜRKİYE TARİHÇESİ NEDİR? 

Türkiye 1991’de Türkiye Buz Sporları Federasyonu’nun kurulmasıyla artistik paten bağımsız bir federasyon bünyesinde örgütlenmiştir. Türkiye’nin ilk olimpik buz pisti, Ankara’da 1987 yılında açılan ve kısaca Bel-Pa olarak adlandırılan Büyükşehir Belediyesi’nin Buz Pateni Sarayı’dır.

İzmit’te 1999’da hizmete giren ve Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılan Buz Pateni Pisti de, Türkiye’nin ikinci olimpik buz tesisidir.  2009 yılında ise olimpik koşullarda İstanbul’da Zeytinburnu Buz Pisti Açılmıştır.

Türkiye Buz Sporları Federasyonu 2006 yılında Buz Hokeyi ve Buz Pateni olarak 2’ye ayrılmış ve 2006’dan beri aynı federasyonlar halinde faaliyetlerini sürdürmektedir. 2009 yılına kadar sadece tek’ler kategorisinde var olan TBPF 2011 Üniversite Oyunları nedeni ile daha önce faaliyet göstermediği Buz dansı ve Short Track branşlarında da faaliyete geçmiş 1 -2 yılda uluslararası yeni branşlarda da ispatlamıştır.

 

www.acikve.net
www.instagram.com/acikvnet
www.twitter.com/acikve_net
www.facebokk.com/acikvenetinternet


Bir cevap yazın